ColumnLex Oomkes

Het CDA roept de ellende over zichzelf af

Politiek columnist op de zaterdag, Hans Goslinga, wees er dit weekeinde terecht op dat ook het CDA samenwerking met de PVV bij de formatie van 2017 (met als eerste en enige reden) afwees met een verwijzing naar de weigering van Geert Wilders, destijds gedoogpartner van het eerste kabinet-Rutte, om verantwoordelijkheid te nemen voor bezuinigingen op de rijksbegroting. Nog steeds, tien jaar na dato, wordt Wilders met dat ‘vluchtgedrag’ om de oren geslagen, zodra hij willekeurig welk kabinet van onbetrouwbaarheid beschuldigt. Een vrijwel wekelijks verwijt van Wilders, maar dit terzijde.

De PVV is kortom een partij waar niet op te bouwen valt en die slechts verantwoordelijkheid wil nemen voor mooie dingen voor de mensen. Vuile handen maken is aan Wilders niet besteed en daarom is hij ongeschikt, luidt de redenering.

De parallel met de gang van zaken in Noord-Brabant is frappant. Alleen zijn de rollen daar pijnlijk genoeg voor het CDA precies omgekeerd. Daar stapten de christen-democraten uit het college van Gedeputeerde Staten vanwege het, ook door het CDA aanvankelijk goedgekeurde, stikstofbeleid. De partij durfde geen verantwoordelijkheid te nemen nadat een aantal boeren met tractoren bij het provinciehuis stampij had gemaakt en de voorzitter van Farmers Defence Force, Mark van den Oever (u weet wel, ook de man die de situatie van de boeren vergeleek met de Holocaust) via sociale media had laten weten dat CDA-Statenleden in Brabant na ‘het verraad van 25 oktober’ dienden te worden ‘aangepakt’.

Eerst het moeizaam tot stand gekomen Brabantse compromis steunen om het vervolgens om zeep te helpen door in de provincie een bestuurscrisis te veroorzaken. Hoe betrouwbaar is dat? Een paar tractoren voor de deur en de christen-democraten weten weer wat de belangen zijn van de boeren.

Regionaal breekt bij VVD en CDA het angstzweet uit

Noord-Brabant is Nederland niet en dus is het CDA in Noord-Brabant ook niet het landelijke CDA. Maar de christen-democraten van beneden de grote rivieren wisten wel het partijcongres achter een motie te krijgen die hun voornaamste grieven tegen het stikstofbeleid in de provincie om moesten zetten in landelijk CDA-beleid.

De VVD, landelijk net als het CDA niet bereid samen te werken met een partij die voor zijn verantwoordelijkheid wegliep, is in Noord-Brabant bereid de hand over het hart te strijken en wil met het CDA wel nadenken over een nieuwe coalitie met Forum voor Democratie.

Stikstofbeleid is nauwelijks nog regionaal beleid, zeker niet in een provincie die vergeven is van de mega-varkensstallen. Net zomin is het nog een vraag of samenwerking met Forum voor Democratie in het college van Gedeputeerde Staten in Noord-Brabant puur een regionale zaak is, na de racistische uitlatingen van Thierry Baudet op Twitter.

Ook de VVD, die het Brabantse stikstofbeleid nog wel leek te verdedigen, is met andere woorden bereid de koers te verleggen. Met de aloude dooddoener dat de ‘provincie nu eenmaal bestuurd moet worden’.

Twee partijen met landelijk een, naar het lijkt, principiële houding, maar regionaal breekt hen het angstzweet uit als ze denken aan weerspannige boeren en de opmars der populisten. Hugo de Jonge, één van de door velen getipte kanshebbers op het leiderschap bij het CDA, houdt desondanks vol dat het hier gaat om een zaak voor de Brabanders en voor de Brabanders alleen.

Hoe lang denkt De Jonge dit vol te kunnen houden en hoe lang denkt hij hiermee een tweede traumatische ervaring rond samenwerking met het populisme te kunnen voorkomen?

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden