Opinie

Het buitensluiten van Balkanlanden uit de EU brengt veiligheidsrisico’s met zich mee

Een Navo-militair oefent in Letland met soldaten uit Albanië, Polen, Italië, Canada, Spanje, Slovenië en Letland. Beeld EPA

Het gaat beter met de Balkan, maar de landen hebben de relatie met de EU nodig, aldus de Albanese minister Ditmir Bushati.

Begin februari publiceerde de Europese Commissie een strategiedocument: ‘A credible enlargement perspective for and enhanced EU engagement with the Western Balkans’. Het document stelt dat het lidmaatschap van Balkanlanden van belang is voor de Europese Unie. Ook staat in het document dat vooruitzicht op lidmaatschap helpt bij de integratie en transformatie van de regio naar gemeenschappelijke Europese waarden. Als vertegenwoordiger van een land dat zich al 25 jaar richt op integratie met de EU bied ik een perspectief ‘van buiten’.

De Balkan staat er anders voor dan twintig jaar geleden. De regio werd gekenmerkt door etnische conflicten en ongehoord geweld. Vandaag de dag streven we naar ontwikkeling, goed bestuur en een onafhankelijke rechtsstaat. Echter, ondanks alle vooruitgang klinkt de nalatenschap van de tragische gebeurtenissen in de jaren ’90 nog door. Onopgeloste vraagstukken zijn wijdverbreid: grensconflicten, disputen over van oorlogsmisdaden verdachte criminelen en de rechten van minderheidsgroeperingen. Deze conflicten staan pragmatische oplossingen in de weg en voeden nationalistische reacties.

De terugkeer van dat nationalisme is de meest prominente veiligheidsdreiging in de Balkan. Geen land in Europa is immuun voor instabiliteit. Wanneer nationalisme of populisme in de lift zit, komen liberale waarden in de knel.

In januari 2017 is een trein die van Belgrado naar Kosovo zou rijden, als provocerende stunt, beklad met de tekst ‘Kosovo is Servië’. Een paar maanden later heeft een bende gangsters in Macedonië - met hulp van de nationalistische regeringspartij VMRO-DPMNE - het parlement bestormd om de formatie van een nieuwe regering te voorkomen. Slechts een paar weken geleden is Oliver Ivanovic, een prominent Kosovaars-Servische politicus, doodgeschoten door ongeïdentificeerde schutters.

Dit soort incidenten laat zien dat het buitensluiten van Balkanlanden uit Euro-Atlantische structuren veiligheidsrisico’s met zich mee brengt. Het toont ook dat de Balkanlanden nog grote stappen hebben te zetten in regionale verzoening.

Integratie

Integratie met Europa betekent voor ons niet alleen verdere binnenlandse transformatie en verandering, maar ook bestendiging van investeringen van de EU in onze ontwikkeling. In Albanië kijken we op naar het liberale Europese model van duurzame vrede en stabiliteit via samenwerking en een onafhankelijke rechtsstaat. Dat zijn de referentiepunten voor onze hervormingen, maar ook voor de agenda van samenwerking met buurlanden.

Onderdeel zijn van Europa betekent behoren tot een gemeenschap met gedeelde waarden. Albanië brengt het buitenlands beleid volledig in lijn met het buitenlands- en veiligheidsbeleid van de EU als blijk van geloof in de doelstellingen daarvan. Als kandidaat-EU-lid houdt Albanië stevig vast aan haar ambitie om de regionale veiligheid te verbeteren. Wij zijn daarbij voorstander van samenwerking en willen interactie in de regio stimuleren.

Albanië steunt het ‘open-deurbeleid’ van de Navo, een essentieel instrument voor democratie en regionale samenwerking. We hebben bijvoorbeeld buurland Montenegro, sinds juni 2017 het 29e Navo-lid, gesteund. Ook blijven we Bosnië-Hercegovina en Macedonië steunen bij hun aspirant-Navo-lidmaatschap en hechten we waarde aan een geïnstitutionaliseerde relatie met Kosovo. De voortzetting van een door de EU gefaciliteerde dialoog tussen Kosovo en Servië is niet alleen belangrijk voor die landen, maar voor verdere stabilisatie van de regio.

Concluderend, een ‘dynamische herlancering’ van het EU-uitbreidingsbeleid garandeert dat het proces in Zuidoost-Europa niet stokt. EU-betrokkenheid in de Balkan zal autoritarisme en crises tegengaan en geloof herstellen in het EU-model, onze beste garantie voor de toekomst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden