Opinie

Het Brusselse Game of Thrones is een stuk spannender dan de Haagse kaasstolp

Frans Timmermans maandagavond na het Maastricht Debate. In Theater aan het Vrijthof debatteerden vijf ‘spitskandidaten’ over belangrijke thema’s voor de Europese verkiezingen. Beeld ANP

Het Europees Parlement is de spannendste politieke arena ter wereld. Toch komt dat nauwelijks uit de verf in de aanloop naar de Europese Verkiezingen. Politicoloog Simon Otjes en debatleider Rogier Elshout stellen drie regels voor om het debat over de EU te verbeteren.

De Europese verkiezingen deze maand zijn normale verkiezingen. Net als bij landelijke verkiezingen mogen burgers kiezen wie er namens hen als volksvertegenwoordiger beslist over talloze ingrijpende wetten. Ze kunnen daarbij kiezen uit partijen met verschillende ideologieën, programma’s en stijlen. Zullen we dit jaar verkiezingsdebatten en berichtgeving daar eens over laten gaan? Zullen we doen of dit verkiezingen zijn die gaan over de toekomst van een continent in plaats van de verkiezingen van Madurodam? Wij stellen drie regels voor om het debat beter te maken.

Doe om te beginnen of Europarlementariërs politici zijn. De regel is vaak: nodig je één Tweede Kamerlid uit, dan nodig je er nóg één uit. Ieder debat in de Tweede Kamer heeft immers twee kanten: voor- en tegenstanders, coalitie en oppositie, links en rechts. Journalisten en debatorganisatoren doen de moeite om te laten zien dat er meer­dere standpunten zijn.

Onze man/vrouw in Brussel

Als er al een Europarlementariër aan het woord komt, dan is het er bijna ­altijd maar één. Deze wordt niet op­gevoerd als een politicus met een opvatting, maar als een duider van de ­Europese Unie, een ombudsman of als de vertegenwoordiger van de hele EU. Europese politici worden behandeld als ‘onze man/vrouw in Brussel’, dat praktisch op een andere planeet ligt.

Waar in berichtgeving over een in de Tweede Kamer behandeld voorstel vaak voor- en tegenstanders aan het woord komen en iets vermeld wordt over ‘het verhitte debat’, staat er bij berichtgeving uit Brussel vaak ‘het Europees Parlement stemt in met’. Het Europarlement wordt zo afgeschilderd als een eenvormig, technocratisch instituut, terwijl het de spannendste politieke arena ter wereld is: omdat er geen coa­litie is, moet bij elk wetsvoorstel voor een meerderheid gestreden en onderhandeld worden. Meer nog dan in de Tweede Kamer, volgen debatten en stemmingen de ideologische tegenstellingen tussen meer of minder markt, ze gaan over een snellere of langzamere klimaattransitie of de afweging tussen privacy en terreurbestrijding.

Dan de tweede regel: doe of deze verkiezingen over meer gaan dan méér of minder EU. 23 mei is geen referendum over de Europese integratie. Het Europees Parlement gaat over veel dingen: of Google en Facebook hun enorme macht mogen houden, of stofzuigers energiezuiniger moeten en of we miljarden belastinggeld uitgeven aan ­landbouw of aan innovatie.

Niet over de kaasstolp

Maar er is één ding waar dit parlement níet over gaat: op welke gebieden de EU wetten mag maken. Dat hebben de landen besloten en vastgelegd in een verdrag. Het debat daarover of een ­Nederlands vertrek uit de Europese Unie moeten we bij nationale verkiezingen eens goed voeren, maar nu niet.

Ten slotte: doe of deze verkiezingen niet over de Haagse kaasstolp gaan. De Europese Parlementsverkiezingen zijn geen referendum over het kabinet-­Rutte. Toch zullen politieke debatten, zeker als de fractievoorzitters van de Tweede Kamer weer van stal gehaald worden, snel over de gevolgen voor het Binnenhof en de laatste Haagse rel gaan.

Voor het ‘opleuken’ van debatten is dat in elk geval zeker niet nodig. Dit worden de spannendste Europese verkiezingen ooit: het politieke landschap gaat totaal omgeploegd worden. Zullen de twee grote machtige politieke families, de sociaal- en christen-democraten, hun meerderheid verliezen? Welke plek eisen nieuwkomers – van links, rechts en het midden – op? Wie wordt er voorzitter van de Europese Commissie? Deze Brusselse Game of Thrones is heel wat spannender dan de Haagse kaasstolp.

Lees ook:

Dit is hoe SP, D66 en PvdD kiezers warm proberen te maken voor de Europese verkiezingen

De volgende verkiezingen staan voor de deur. Campagneleiders moeten dubbel zo hard laten zien dat ze de kunst van het overtuigen in de vingers hebben. Bij uitzondering vertellen ze daarover. 

Verkiezingen organiseren kost zes maanden, het Verenigd Koninkrijk heeft zes weken

Nu de brexit zes maanden is uitgesteld, doet het Verenigd Koninkrijk toch mee aan de Europese verkiezingen. ‘Zombie-verkiezingen’ heten ze al, gedoemd te mislukken. Brexit-tegenstanders ruiken een kans. ‘Dit wordt het gevecht van ons leven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden