OPINIE

Het boerkaverbod verhult een groter probleem

Vrouwen met een boerka in Den Haag. Beeld ANP, Jerry Lampen

Jonge moslims hebben last van onzichtbaar religieus fanatisme in eigen kring, merkt Kai Pattipilohy, creatief directeur van Diversion, een bureau voor maatschappelijke innovatie.

Het zogenaamde boerkaverbod, waarbij gezichtsbedekkende kleding in het openbaar vervoer, de gezondheidszorg en het onderwijs verboden is, wordt binnenkort ingevoerd. Sinds de goedkeuring van de wet die aan dit verbod ten grondslag ligt, is er al veel over te doen geweest. Verschillende burgemeesters haastten zich nog voor invoering aan te geven geen prioriteit te leggen bij de handhaving.

Zo’n verbod legt de paradox van onze vrije samenleving bloot. Nederland is een vrij land, waar je het recht hebt je geloof te beleven zoals je wil. Past het daarbij vrouwen iets te verbieden? Wellicht is dat wat burgemeester Halsema probeerde te vertellen toen ze zei dat het handhaven van het verbod niet bij een stad als Amsterdam past.

Symboolpolitiek

Ik vrees dat niet alle motieven achter het boerkaverbod even zuiver zijn. En ja, het is symboolpolitiek, want het verbod is gericht op een handvol vrouwen. Maar het is ook een ‘nee’ tegen een zichtbare vorm van religieus fanatisme. Fanatisme, zij het in een andere, veel minder zichtbare vorm, waar veel jongeren met een migratieachtergrond nu zo ontzettend veel last van hebben.

Bij Diversion, een bureau voor maatschappelijke innovatie, werken jaarlijks zo’n 250 studenten met verschillende achtergronden, onder wie veel jonge moslims. Regelmatig hoor ik van hen dat ze hun leven en geloof niet kunnen beleven zoals ze zelf zouden willen. Soms omdat ze zich buitenspel gezet voelen door de Nederlandse samenleving, maar vaak ook omdat hen vanuit hun ‘eigen’ gemeenschap op verregaande wijze de maat wordt genomen.

Onlangs was dit mechanisme ook zichtbaar voor de buitenwereld. De acteurs Achmed Akkabi en Nasrdin Dchar werden op sociale media gelyncht omdat ze geen goede moslim zouden zijn. De een omdat hij in een film een homo speelde, de ander omdat hij in een traditioneel gewaad naast zijn kerstboom poseerde op Instagram.

Excessen

Deze excessen zijn geen uitzondering, het is voor een deel van de jongeren uit migrantengemeenschappen dagelijkse kost. Zeker, voor een aantal van hen is de wereld de afgelopen decennia juist ­vrijer geworden. Maar in vrijheid je ­eigen keuzes kunnen maken, is nog lang niet altijd de regel. Veel jongeren die graag als gematigd (of niet praktiserend) religieus door het leven zouden gaan, voelen zich buitengesloten op het moment dat zij niet meedoen aan een wedstrijdje conservatief zijn met eigen leeftijdsgenoten.

Voorbeelden te over. Meisjes die niet op kamers durven te gaan wonen voordat ze in het huwelijksbootje stappen uit angst geëxcommuniceerd te worden. Ze worden buitengesloten als ze naast een man in de collegebanken gaan zitten in plaats van achter in de zaal, buitengesloten als ze vrienden zijn met homo’s, joden of andersdenkenden. Ze worden zelfs buitengesloten als ze kiezen voor een open keuken in hun huis en mannen en vrouwen dus niet langer door keuken en huiskamer van elkaar gescheiden zijn.

Geen hulpeloze wezens

De facto: als je je te vrij gedraagt, hoor je er niet meer bij. Vernederlandst ben je dan. Al deze jongeren zijn, net als de vrouwen in nikab, over het algemeen geen hulpeloze wezens die niet in staat zijn hun eigen beslissingen te maken. Maar wat zou het fijn zijn als de politiek zich drukker maakt om hun positie en de bedreiging van onze open samenleving door onzichtbaar fanatisme, dan om het invoeren dan wel negeren van een boerkaverbod.

De politieke denkfout dat Nederlanders met een migratieachtergrond voornamelijk behoefte hebben aan een conservatieve levensstijl, zorgt voor een selectieve bescherming van grondrechten waarbij keuzevrijheid in het gedrang komt. Hiermee maakt de politiek zelf de weg vrij voor fanatisme dat mensen ervan weerhoudt vorm te geven aan een nieuwe, modernere manier van leven, tradities en geloofsbeleving. 

Lees ook:

Spinoza helpt Halsema een handje in het boerka-debat

Het boerkaverbod geldt ook in Amsterdam, maar volgens burgemeester Halsema zal niemand op een sluier worden aangesproken.

Een boerkaverbod past niet in de vrije samenleving.

Tegen de boerka zijn is prima, maar een verbod past niet in onze liberale samenleving, betoogt de Vlaamse filosoof Othman El Hammouchi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden