Opinie Pensioenstelsel

Het afschaffen van de doorsneepremie voor pensioenen is duur en onvoordelig

Het pensioenakkoord wil met de afschaffing van de doorsneesystematiek enkele problemen oplossen die op een andere manier al zijn opgelost of kunnen worden verholpen. En omdat de afschaffing veel kost, vraag jurist Ria van Achterberg zich af of het wel zo'n goed idee is. 

In het pensioenakkoord is vastgelegd dat de zogenoemde doorsneesystematiek zal worden afgeschaft. Die afschaffing leidt tot een langdurige en zeer ingewikkelde herverdelingsoperatie, waarmee zeer hoge transitiekosten (van naar schatting 60 miljard euro) zijn gemoeid.

De doorsneepremie, een leeftijdsonafhankelijke premie met een leeftijdsonafhankelijke – vlakke – pensioenopbouw, zal worden vervangen door een leeftijdsonafhankelijke premie met een leeftijdsafhankelijke – degressieve – pensioenopbouw. Dat betekent dat jongere deelnemers met dezelfde premie meer pensioen opbouwen dan oudere deelnemers. Nu bouwt elke deelnemer, ongeacht zijn leeftijd, met dezelfde premie hetzelfde pensioen op.

Flexibeler arbeidsmarkt

Een pensioendeelnemer betaalt als jongere relatief te veel, de door hem ingelegde premie kan immers langer renderen. Maar dit wordt gecompenseerd doordat hij als oudere relatief te weinig betaalt.

De afschaffing van de doorsneesystematiek zou nodig zijn omdat de arbeidsmarkt flexibeler is geworden; niemand werkt meer veertig jaar bij dezelfde werkgever of in dezelfde sector en mensen kunnen als werknemer beginnen en op latere leeftijd zzp’er worden. Met de afschaffing van de doorsneepremie komt, zo wordt ons voorgehouden, een einde aan de ‘subsidiëring’ van de pensioenopbouw van oudere door jongere werknemers.

Pensioenopbouw

Bij deze argumenten wil ik enkele kanttekeningen plaatsen. Het probleem dat zou zijn ontstaan doordat niemand meer veertig jaar bij dezelfde werkgever of in dezelfde sector werkt, is jaren geleden al (grotendeels) opgelost. Het opgebouwde pensioen kan immers worden ’meegenomen’ naar het pensioenfonds van de nieuwe werkgever. Ik weet uit ervaring dat een pensioenbreuk eenvoudig kan worden geheeld, ook bij een overstap naar een andere sector.

In al die gevallen is het om het even of sprake is van de huidige, vlakke pensioenopbouw of van de nieuwe, degressieve opbouw. Bij al die werknemers wordt de premie die zij tot 45 jaar relatief te veel betaalden, immers gecompenseerd doordat zij vanaf 45 jaar relatief te weinig premie betalen. Van deze relatief grootste groep werknemers kan niet worden gezegd dat jonge werknemers hun pensioenopbouw hebben ‘gesubsidieerd’. Dat is louter een – voor oudere werknemers negatieve – framing die ook haaks staat op het uitgangspunt dat iedere werknemer, anders dan bij de AOW, met zijn premie-inleg zijn eigen pensioen opbouwt.

Afschaffen doorsneepremie

Een gevolg van de afschaffing van de doorsneepremie is dat als jonge zzp’ers op oudere leeftijd, vanaf 45-jaar, werknemer worden, zij onder het nieuwe systeem (veel) minder pensioen opbouwen dan onder het huidige systeem. Dat is een nadeel omdat, zoals bekend, de meeste zzp’ers geen of weinig pensioen opbouwen. Het nieuwe systeem is ook nadelig voor jonge ouders die tijdelijk minder gaan werken. Verder is van belang dat met de premie die werknemers vanaf 45 jaar als gevolg van, kort gezegd, loonstijgingen meer gaan inleggen, onder het nieuwe systeem minder pensioen wordt opgebouwd dan onder het huidige systeem. Dat is nadelig voor al die werknemers die vanaf 45 jaar hun loon nog zien stijgen.

Voor werknemers die op latere leeftijd zzp’er worden is het nieuwe systeem voordelig. Zij zouden op het moment dat zij zzp’er worden meer pensioen hebben opgebouwd dan onder het huidige systeem. Als alternatief zou voor deze groep wettelijk geregeld kunnen worden dat zij premie aan het pensioenfonds van hun oude werkgever kunnen blijven betalen.

Vandaar dat ik mij afvraag of de afschaffing van de doorsneesystematiek wel ‘lonend’ is.

Lees ook:

De 25-jarige, de 45-jarige of de 65-jarige: Wie betaalt het meest voor het nieuwe pensioenstelsel?

Het voorlopige pensioenakkoord pakt voor iedere generatie anders uit. Een ruwe schets voor verschillende leeftijdsgroepen. 

Na flink wat kopjes koffie ligt er een compromis voor een pensioenakkoord

Er ligt een voorlopig pensioenakkoord. Het plan voor een nieuwe pensioenstelsel wordt woensdag officieel gepresenteerd. Dat maakte de Sociaal-Economische Raad bekend. Het voorlopige resultaat is een toonbeeld van een tussenoplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden