OpinieZaaddonatie

Het afschaffen van anonimiteit voor zaaddonoren is niet de oorzaak van het tekort

null Beeld

Dat zaaddonoren niet meer anoniem zijn, is niet de oorzaak van het tekort. We ondergraven de rechten van donorkinderen als we vasthouden aan de veronderstelling dat het donortekort daarmee te maken heeft, stelt Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind.

Het kader ‘Spermadonoren anno nu’ (Verdieping, 20 maart) roept een verkeerd beeld op, alsof na invoering van het wettelijk verbod op anonieme spermadonatie plotseling een groot tekort aan donoren is ontstaan. Dat de vraag naar donoren groter is dan het aanbod, is van alle tijden. Bij de evaluatie van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting in 2019 bleek dat na een aanvankelijke terugloop het aantal donoren weer steeg. In andere landen die de anonimiteitswaarborg hebben afgeschaft, zoals het VK en Australië, is een vergelijkbare trend te zien.

Inmiddels is onmiskenbaar dat de registratie in het verleden onbetrouwbaar was. Zo zijn er forse overschrijdingen geweest van het maximum van 25 kinderen per donor. De kliniek van Karbaat is daar een voorbeeld van, maar op dit punt geen uitzondering. Om een donor te kunnen blijven inzetten terwijl bij hem het maximum eigenlijk al was bereikt, zetten klinieken in tijden van anonieme donatie fictieve donoren op papier. Aan de hand van gebrekkige, in sommige gevallen zelfs valse, informatie is dus geen stellige uitspraak te doen over het aantal donoren voor invoering van de wet in 2004. België, waar anoniem doneren nog altijd mogelijk is, kampt nog steeds met tekorten.

Kwalijk effect

Het veronderstelde verband tussen wet en donorentekort heeft een kwalijk effect. Het wekt namelijk de suggestie van een tegenstelling tussen de rechten van donorkinderen en de kinderwens van ouders. Sommige wensouders zien, in het frame van ‘tekort aan donoren’, een reden waarom zij hun kinderwens zouden mogen vervullen via een eventueel anonieme donor uit het buitenland. Daarin is geen plaats voor de kinderrechten, alsof donoren een soort grondstof zijn in plaats van mensen (sterker uitgedrukt: biologische familieleden).

Goede ouders zorgen, volgens de Staatscommissie herijking ouderschap (gebaseerd op het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind), voor de afstammingsidentiteit van hun kind. Daartoe behoort de mogelijkheid tot contact met belangrijke anderen. Een donor uit het buitenland levert de kans op wereldwijd honderden halfbroers of -zussen. Dat is in strijd met deze zorg, net als anonimiteit.

Stop het framen van afschaffen van anonimiteit als oorzaak voor het tekort. En wensouders: een goed begin is het halve werk, zorg voor een bekende Nederlandse sperma­donor.

Lees ook:

Zaaddonor Lex (65) stapt uit de anonimiteit: ‘Donoren belanden onterecht in het verdomhoekje’

Deze week besluit de rechter of een spermadonor met terugwerkende kracht anoniem mag zijn. Lex van Wietingen stapte uit de anonimiteit en kreeg er een donordochter bij. ‘Je bent toch nieuwsgierig? Het is wél je kind!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden