Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Heeft Trump zijn wapen tegen aanklager Mueller gevonden?

Opinie

Bas den Hond

© REUTERS
Column

De Twitter-stroom van Donald Trump doet soms denken aan het vervaarlijke Oog van Sauron in Tolkiens trilogie 'In de ban van de ring'. Als het zich op je richt, is groot onheil onderweg.

De afgelopen weken rustte die blik op de inlichtingenwereld. John Brennan, voormalig directeur van de CIA, kon wel eens zijn recht kwijtraken om van overheidsgeheimen op de hoogte worden gebracht, zo dreigde Trump in juli. En afgelopen week voerde hij dat dreigement uit. Dat was volgens Trump niet omdat hij een scherp criticus de mond wilde snoeren – iemand die de president na zijn top met Vladimir Poetin in Helsinki ronduit een landverrader had genoemd. "Ik geef hem misschien nog wel een luidere stem", zei hij vrijdag tegen verslaggevers. "Veel mensen weten helemaal niet wie hij is."

Lees verder na de advertentie

Waarom hij het dan wel deed? Het gedrag en de uitspraken van Brennan waren 'onsamenhangend' geworden, meldde de president, en dat leverde 'risico's' op. Hij was 'ongeloofwaardig'.

Steele kwam met het beruchte dossier met een groot aantal verhalen die over Trump in Rusland de ronde deden - en hij kende Ohr

Trumps oog viel daarna op nog een aantal andere 'riskante' figuren, bijna allemaal voormalige hoge functionarissen bij de inlichtingendiensten of op het ministerie van justitie. Hij noemde ze bij naam in de officiële aankondiging van de straf voor Brennan: James Clapper, Michael Hayden, Sally Yates, Susan Rice, James Comey, Andrew McCabe, Peter Strzok, Lisa Page en Bruce Ohr. Het is een veelzeggende lijst, met een raadselachtig staartje.

Bovenste rij: Michael Hayden, James Comey, Andrew McCabe en Susan Rice. Onderste rij: Peter Strzok, Lisa Page, Sally Yates en James Clapper. © AP

Prominente critici

Clapper en Hayden leidden de CIA en andere diensten onder vorige presidenten. Yates was onderminister van justitie onder president Barack Obama en korte tijd, tot ze werd ontslagen, onder Trump. Rice was adviseur nationale veiligheid en ambassadeur bij de VN onder Obama. Comey, benoemd door Obama, werd door Trump ontslagen als FBI-directeur. Allen zijn prominente critici van Trump.

Wat anders ligt het bij McCabe, Strzok en Page. Die hadden meer of minder hoge posities bij de FBI. De eerste twee werden ontslagen omdat ze zich niet aan interne regels hadden gehouden, maar pas wel na openlijke druk van Trump. Page nam zelf ontslag. Tot hun vertrek onthielden ze zich van openlijke kritiek op Trump. Strzok en Page wisselden rond zijn verkiezing wel berichtjes uit waarin ze hun ontzetting over zijn mogelijke presidentschap uitspraken – ze dachten dat die privé zouden blijven. Daarna heeft Strzok zijn afkeer van Trump wel geventileerd in een verhoor door een commissie van de Senaat.

Blijft over: Bruce Ohr. Hij werkt nog gewoon bij de FBI, op de afdeling misdaadbestrijding. Tot voor kort was hij chef van een afdeling, nu heeft hij een lagere functie. Hij heeft zich in het openbaar nooit over Trump uitgelaten. Hij speelt geen rol in het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de Rusland-connectie. Maar op een of andere manier is het oog van de president nu op hem gericht, en daar zal Ohr vermoedelijk slecht van slapen. Want als FBI-agent kun je niet zonder een security clearance. Als Trump die intrekt, is Ohr in feite ontslagen, zonder mogelijkheid van beroep.

Ohr-connectie

Wie wil begrijpen waarom Trump hem met zoveel wantrouwen bekijkt, moet een tijdje de informatie over het Rusland-onderzoek volgen bij rechtse media, zoals Fox News. Daar is Ohr al weken het onderwerp van opgewonden verslaggeving. Als je presentatoren als Sean Hannity moet geloven, was Ohr een essentiële schakel in de totstandkoming van het Rusland-onderzoek. En is het feit dat hij nog steeds bij de FBI mag werken een bewijs dat die politiedienst het op Trump voorzien heeft.

Trump heeft als hoofd van de regering het recht om Muellers bevoegdheid in te trekken

De argumenten voor dat standpunt: Ohrs vrouw heeft gewerkt voor Fusion GPS. Die organisatie, opgezet door een aantal onderzoeksjournalisten, deed 'oppositie-onderzoek' naar Donald Trump, eerst voor een rechtse website, daarna voor de campagne van Hillary Clinton. Fusion huurde de Britse ex-spion Christopher Steele in, die veel Russische contacten had. Steele en Ohr kenden elkaar.

Steele kwam met het inmiddels beruchte 'dossier', met daarin een groot aantal verhalen die over Trump in Rusland de ronde deden, zowel over zijn zakelijke als over zijn seksuele activiteiten in dat land. Bezorgd over wat voor man de VS tot president zouden kunnen kiezen, gaf hij het dossier ook aan de FBI.

Wat van die verhalen over Trump precies waar is, dat weet niemand; het gaat mogelijk blijken uit het rapport van Robert Mueller.

Deep State

Ohr en Steele waren niet alleen bekenden, Steele gebruikte Ohr ook als kanaal om de FBI informatie toe te spelen. Op zeker moment was hij als informant afgedankt omdat hij met de pers had gesproken, maar Ohr gaf op verzoek van Steele toch nog informatie door.

Is Ohr daarmee een lid van de zogenaamde 'diepe staat' die al voor de presidentsverkiezingen samenspande tegen Trump, en dat vanachter zijn bureau bij de FBI nog steeds doet? De berichtgeving erover is totaal zwartwit. Glenn Kessler van de factcheck-redactie van de Washington Post maakte een overzicht van alle bekende feiten, en concludeert dat er weinig aan de hand lijkt te zijn. Columniste Kimberley Strassel van de Wall Street Journal maakte daar in een reeks van maar liefst 15 tweets gehakt van.

Maar wie goed leest, ziet dat die twee op veel punten in hetzelfde schuitje zitten: ze moeten vaststellen dat concrete informatie ontbreekt. Waar Kessler in zo'n geval beslist dat er dus geen harde reden is om vals spel vast te stellen van de kant van Ohr en de FBI, vindt Strassel het juist zorgwekkend dat vals spel niet is uit te sluiten.

Smet op het onderzoek

Blijft het feit dat Ohrs eventuele misstappen in het verleden liggen: in 2016, toen het Rusland-onderzoek op gang kwam. Waarom nu nog die priemende aandacht van de rechtse pers, en daarna Trump, voor Bruce Ohr?

Donald Trump en Robert Mueller © AFP

Een van de redenen is, dat Trump altijd argumenten kan gebruiken om het Rusland-onderzoek in zijn geheel verdacht te maken. Hij en de Republikeinen zeggen dat het onderzoek begon dankzij het Steele-dossier. Dat zou het volgens hen waardeloos maken, omdat Steele vooringenomen was tegen Trump, en indirect betaald werd door de Democraten. Dat argument is later ontkracht – het onderzoek begon dankzij de loslippigheid van een Trump-medewerker, die aan een Australische diplomaat vertelde dat er emails van de Democraten waren uitgelekt, nog voor WikiLeaks die onthulde. Maar als een hoge FBI-functionaris in 2016 onder één hoedje speelde met Steele, zelfs nadat de FBI de contacten verbroken had, werpt dat toch een smet op het onderzoek van Mueller, hopen ze.

Een tweede reden zou kunnen zijn, dat het afnemen van de security clearance van Ohr een generale repetitie moet worden voor het ontnemen van die bevoegdheid aan een veel belangrijker persoon: Robert Mueller zelf. Dat is een vrees van bijvoorbeeld senator Mark Warner, de leidende Democraat in de commissie voor inlichtingendiensten.

Dronken van macht

Trump zou Mueller het liefst ontslagen zien, heeft hij intern al vaak gezegd. Alleen al deze zondag twitterde hij maar liefst zeven keer over de onrechtvaardigheid van het Rusland-onderzoek. Maar formeel kan hij Mueller niet zelf wegsturen, hij moet er onderminister van justitie Rod Rosenstein opdracht toe geven. Die zal dat vermoedelijk weigeren, wat dan weer zou leiden tot diens ontslag, en daarmee tot een politieke crisis van formaat, vergelijkbaar met de beruchte Saturday Night Massacre uit de nadagen van president Richard Nixon in 1973.

Maar Trump heeft als hoofd van de regering wel het recht om Muellers bevoegdheid in te trekken, van geheimen kennis te nemen. En dat komt in feite op hetzelfde neer.

Macht uitoefenen zonder last te hebben van lastige procedures en andere instanties, dat is wat Trump het mooiste vindt aan het presidentschap, zei John Brennan vrijdagavond tegen tv-zender MSNBC. "Het feit dat hij de security clearance van een voormalige CIA-directeur gebruikt als een pion in zijn PR-strategie, dat toont aan dat hij iemand is die dronken is van macht."

En dat is lastig voor Brennan, maar gevaarlijk voor het land: "Hij heeft het stuur van het voertuig Amerika in zijn handen. En hij slingert vervaarlijk, terwijl hij zichzelf probeert te beschermen.”

Lees ook:

Het feitenvrije presidentschap van Donald Trump

Journalisten en media-experts broeden op nieuwe manieren om verslag te doen van hun feitenmijdende president. In de eerste anderhalf jaar van zijn presidentschap deed Trump de waarheid 4229 keer geweld aan. 

Deel dit artikel

Steele kwam met het beruchte dossier met een groot aantal verhalen die over Trump in Rusland de ronde deden - en hij kende Ohr

Trump heeft als hoofd van de regering het recht om Muellers bevoegdheid in te trekken