null Beeld

ColumnStevo Akkerman

Heeft de regering ons nu al die weken onwettig opgesloten?

En zo kon het gebeuren dat ik mijzelf gebogen vond boven de bepalingen van de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg), artikel 8, en dan met name lid 1 en 3. Minister van justitie Ferd Grapperhaus zou het later op de dag ‘voor het gemak’ houden op ‘deze bijzondere wet’ en dat was het. Je kon er een avondklok mee instellen, of althans dat dacht het kabinet, en een meerderheid van de Tweede Kamer was het daarmee eens geweest.

Maar nu had de voorzieningenrechter in Den Haag er een streep doorgehaald. De staat moest artikel 8 lid 1 en 3 Wbbbg per omgaande buiten werking stellen. Ook moest de staat de kosten betalen van het proces dat Viruswaarheid had aangespannen: 1768,81 euro, waarvan 1016 aan salaris advocaat, plus 667 griffierecht en 85,81 dagvaardingskosten. Een schijntje, als het volk hiermee zijn vrijheid terugkreeg, zoals Viruswaarheid-voorman Willem Engel meende. Je kon het ook zien als een proeve van democratie en rechtsstaat, en dan waren de kosten nog steeds heel schappelijk.

Rommelig

Want zo werkt het dus: er is een onafhankelijke rechter tot wie je je kunt wenden als je een besluit van de overheid wilt aanvechten, en het kan gebeuren dat je gelijk krijgt. Het kan ook gebeuren dat je ongelijk krijgt. In beide gevallen is dit imperfecte land geen dictatuur, en als je wilt zeggen dat het toch een dictatuur is, dan mag dat ook.

Rommelig was het natuurlijk allemaal wel, en niet bevorderlijk voor het toch al smeltende draagvlak. Had de regering ons nu gewoon onwettig opgesloten, al die weken? Of minder boreaal uitgedrukt: was een andere, zorgvuldiger weg mogelijk geweest? Ik boog mij weer over lid 1 en 3, en las het Advies dat de Raad van State had gegeven.

Kort samengevat: de regering kan in geval van buitengewone en spoedeisende omstandigheden ‘het vertoeven in de open lucht beperken’, en daarvoor achteraf goedkeuring vragen aan het parlement, zowel de Tweede als Eerste Kamer.

Rutte’s minachting van de rechtsstaat

Het kabinet deed het anders. Het vroeg vooraf instemming van de Tweede Kamer, die prettig meeboog, en achteraf van de Eerste Kamer, die zich nog moet uitspreken. Maar volgens de rechter greep het kabinet naar het verkeerde instrument. De Wbbbg is bedoeld voor acute noodsituaties, zoals een dijkdoorbraak. Voor een avondklok, waar dagenlang over werd gedelibereerd, had men gewoon de bestaande coronawet moeten aanpassen.

Mij lijkt het geen doodzonde, maar je kunt het desgewenst een blamage noemen of een bewijs van Ruttes minachting van de rechtsstaat; we leven tenslotte in de dagen van de hyperbolen. Ik zie eigenlijk vooral de kracht van ons stelsel. Inderdaad, het was beter geweest als dit gevecht voor de rechter vermeden had kunnen worden. Maar ook als er spanning op staat, functioneert het systeem. Weliswaar onvoorspelbaar – in hoger beroep kan best een ander vonnis volgen – maar dat is de onvoorspelbaarheid van de democratie.

Wie dat niet accepteert, wie gaat stampvoeten en wraken en een vonnis alleen erkent als hij gelijk krijgt, is zijn eigen dictatortje.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden