CommentaarDamprotest

Halsema liet de demonstratie terecht doorgaan

Inschatten blijft moeilijk. De autoriteiten in Amsterdam werden maandag volstrekt overvallen door de grote toeloop voor de demonstratie tegen racisme en politiegeweld. Er kwamen niet een paar honderd mensen zoals gedacht, maar vele duizenden. Die pasten nog net op de Dam, maar konden niet de gewenste anderhalve meter afstand houden.

De kritiek was niet mals. Waarom stond burgemeester Halsema dit toe, terwijl vanwege de kans op coronabesmettingen zoveel andere bijeenkomsten zijn geschrapt of aan strakke regels zijn gebonden? Omdat hier een grondrecht in het geding is, luidde het antwoord van Halsema, namelijk het recht op demonstreren. En omdat het opbreken met politiegeweld van een demonstratie tegen racisme en politiegeweld wel erg para­doxaal zou zijn. En omdat de politie niet over voldoende manschappen en middelen beschikte om succesvol in te grijpen – zoals gezegd: verkeerd ingeschat.

‘Punt gemaakt, nu veiligheid voorop’

Bij Halsema’s optreden vallen zeker kanttekeningen te plaatsen. Qua inschatting van omvang had meegenomen moeten worden dat elders in de wereld al grote demonstraties waren. De gemoederen in de VS waren de dagen ervoor almaar verder verhit geraakt. De Amsterdamse autoriteiten hadden verder ter plekke, hopelijk in samenwerking met de organisatie, kunnen oproepen de Dam vervroegd te verlaten – ‘punt gemaakt, nu veiligheid voorop’. De kans was groot geweest dat veel mensen dat verzoek hadden gehonoreerd.

Maar de kritiek, vooral te rechterzijde, dat Halsema de demonstratie had moeten verbieden dan wel het plein had moeten schoonvegen, stapt over het principiële punt heen: dat een demonstratie soms doorgang moet vinden tegen andere belangen in (waaronder volksgezondheid), en dat er bij een betoging soms een risico voor de veiligheid kan zijn. Dat geldt voor demonstraties tegen de G7, tegen coronamaatregelen, tegen de macht van de EU, en tegen immigratie net zo goed als voor demonstraties tegen racisme en politiegeweld. De toeloop is verkeerd ingeschat, maar dat wil niet zeggen dat zo’n risico niet had moeten worden genomen. En zolang betogers zelf geen geweld gebruiken, is geweld tegen betogers wel het laatste dat we in Nederland willen.

De regering had bij monde van minister Grapperhaus de dilemma’s van lokale bestuurders expliciet moeten benoemen en de burgemeester van Amsterdam in haar afwegingen moeten steunen, alle kanttekeningen ten spijt. Slechts roepen dat de bijeenkomst ‘alle perken te buiten’ ging, toont geen begrip voor lokale autoriteiten, laat staan voor hun afweging van belangen. Zij worstelen nu al maanden met de impact van de coronaregels, en dus ook met de praktische gevolgen voor essentiële kenmerken van onze rechtsstaat en samenleving.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden