opinie

Haal geld voor onderwijs uit de pot voor innovatieve projecten

Kinderen in de klas tijdens de eerste schooldag van basisschool Het Bossche Broek in Den Bosch. Beeld ANP

Het is belangrijker om het opleidingsniveau van kinderen te verhogen, in plaats van te investeren in innovatie, vindt Dries Faems, hoogleraar innovatie & organisatie van de Rijksuniversiteit Groningen.

In het Haagse Zuiderpark beklaagden de leraren zich op 5 oktober nogmaals over de te hoge werkdruk en te lage salarissen. Het aalmoes van 270 miljoen euro, die het demissionaire kabinet extra wil uitgeven, zal hier geen fundamentele verandering in brengen. Belangengroep PO in actie wijst dan ook terecht op de benodigde 900 miljoen voor extra salaris en een bijkomende 500 miljoen om de werkdruk substantieel te verlagen. Maar waar moet dit geld vandaan komen?

Mijn voorstel is om massaal te schrappen in de bestaande budgetten voor innovatie-stimulering en dit geld over te hevelen naar onderwijs. Als Nederland zijn koppositie als innovatief land wil behouden en succesvol wil inspelen op veranderingen is het vooral belangrijk om het opleidingsniveau van onze kinderen verder te verhogen in plaats van artificiële topsectoren te ondersteunen.

Sturend beleid

Hoe kan Nederland een topregio blijven op het vlak van innovatie? Beleidsmakers lijken ervan overtuigd dat dit vraagt om een sturend beleid vanuit de overheid waarbij topsectoren en topthema's worden geformuleerd om bedrijven en kennisinstellingen te motiveren om specifieke sociale uitdagingen collectief aan te pakken. Toen iedereen deze zomer op het strand of in de bergen zat, stuurden minister Kamp, minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker een brief aan de Tweede Kamer over de evaluatie van de topsectorenaanpak. De conclusie was dat dit tot weinig grensverleggende vernieuwingen heeft geleid en dat de projecten vooral de bestaande belangen van bedrijven dienen in plaats van bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen.

Ook ondernemers klagen over de sturende aanpak van de overheid wat betreft innovatie. Allerlei specifieke regelgevingen verplichten ondernemers om een heel obstakelparcours af te werken vooraleer financiering voor een innovatieproject beschikbaar wordt. Veel ondernemers zien innovatiesubsidies dan ook als tijdverslindende en bureaucratische trajecten.

Faciliterende rol

Hoe kan de overheid dan wel een verschil maken op innovatievlak? Op zijn eigen website beklemtoont minister Kamp het belang van 'ondernemers de ruimte (te geven) om te doen waar ze goed in zijn: ondernemen, vernieuwen en verduurzamen'. Dit lijkt mij een uitstekende ambitie voor het volgende kabinet. Het vraagt echter wel dat beleidsmakers afstand nemen van het geloof in de stuurbaarheid van innovatie. Dit betekent een meer faciliterende rol voor de overheid waarbij daadkracht en profileringsdrang uit den boze zijn. De overheid zou zich juist moeten richten op haar kerntaken en van daaruit zo veel mogelijk een innovatief klimaat voor ondernemers moeten scheppen.

Eén van die taken is onderwijs. Macro-economische studies geven consistent aan dat kwaliteit van onderwijs en innovatieprestaties van landen hand in hand gaan.

Bovendien zorgt de komst van disruptieve technologieën zoals robotisering en digitalisering voor enorme kennisuitdagingen waarop de werknemers van de toekomst moeten worden voorbereid. Massaal investeren in onderwijs kan dan ook helpen om de Nederlandse economie voor te bereiden op nieuwe innovatie-uitdagingen.

Mijn voorstel is dan ook om met de grove borstel door het bestaande innovatiebudget te gaan. Het schrappen van de innovatiebox, een fiscale maatregel die vooral grote multinationals een mooi extraatje biedt en gevoelig is voor belastingontwijking, lijkt hierbij een eerste nuttige stap. Op die manier ontstaat er voldoende budgettaire ruimte om de noodzakelijke investeringen in onderwijs te realiseren, die een belangrijke ondersteuning kunnen geven aan het ontwikkelen van een toekomstgerichte kenniseconomie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden