Commentaar Leenstelsel

Haal de spoken uit het leenstelsel

Terug naar de basisbeurs voor alle studenten is geen optie. Het principe dat iedereen moet investeren in z’n eigen toekomst is niet verkeerd. Toch zijn er genoeg spoken die opdoemen in het huidige leenstelsel waardoor een grote groep studenten in de financiële problemen raakt. Die spoken moeten uit de lucht.

Het leek vier jaar geleden zo logisch: de stukadoor en de bakker zouden niet langer meebetalen – via de belastingen –aan de studie van de chirurg of advocaat. De basisbeurs voor iedereen had z’n langste tijd gehad, partijen als de PvdA en GroenLinks steunden het nieuwe leenstelsel.

Nu blijkt dat de dochter van de stukadoor leenstress heeft, langer thuis moet blijven wonen en dat haar leenschuld straks toch van invloed is op de hoogte van een toekomstige hypotheek.

Nieuwe tweedeling

Het SER-rapport dat onlangs verscheen, liegt er niet om. De huidige generatie kampt met veel meer onzekerheden over werk, woning en gezin dan haar ouders. Wie jaren later een woning koopt, of een goedkopere, mist een groot deel van de vermogensopbouw die jongeren met minder of geen schulden wel toevalt. Zo dreigt opnieuw een tweedeling te ontstaan: zij die alles móeten lenen en zij die niet hoeven te lenen of de lening makkelijk aflossen, met hulp van vermogende ouders.

Voor een deel ligt die dreigende tweedeling aan het leenstelsel, maar de effecten daarvan moeten vooralsnog ook niet worden overschat. De eerste generatie afgestudeerden onder het leenstelsel is nog niet droog achter de oren. Veel van de bovengenoemde effecten zijn verwachtingen. De eerste cijfers over doorstroming zijn zeker niet alarmerend.

Een volgende drastische stelselwijziging is daarom niet aan te raden. Maar er moet wel iets gebeuren. Het eerste spook dat moet verdwijnen, is de zwakke positie op de woningmarkt voor jongeren met hoge studieschulden. Er zou een keiharde garantie moeten komen, dat banken die niet meetellen. Per slot van rekening bevat het stelsel zelf sociale elementen op dit vlak, zoals een lange aflossingstijd en aflossen naar draagkracht.

Geld naar het onderwijs

Het tweede spook is de belofte in 2015 dat het uitgespaarde geld van het leenstelsel naar het onderwijs zelf zou gaan. Die is niet of slechts gedeeltelijk ingelost. Dat maakte de studenten terecht woedend en verzwakt de politieke steun voor het stelsel.

Tot slot zouden de partijen die nu al hun handen aftrekken van het leenstelsel ook kunnen bedenken of er meer verzachting mogelijk is voor de groep studenten uit de armste gezinnen., bijvoorbeeld een gift of belastingvoordeel. Voor hen is de garantie ‘geen baan, dan ook niet aflossen’, geen geruststelling.

Het commentaar is de mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden