Opinie

Gun geadopteerden de waarheid, daar hebben zij recht op

Bijeenkomst van ouders van adoptiekinderen in de Flevohof in 1989. Ook bij Nederlandse bemiddeling bleek misbruik voor te komen. Beeld ANP

De overheid moet de geadopteerde steunen in de zoektocht naar zijn of haar identiteit, betoogt emeritus hoogleraar adoptie René Hoksbergen.

Geadopteerden hebben recht op de waarheid rond hun adoptie. Dewi Deijle, in 1980 uit Indonesië geadopteerd, vraagt zich af wat Nederland eigenlijk deed, toen allang duidelijk was dat kinderen soms een verblijfsvergunning kregen op basis van verkeerde of vervalste gegevens. Vanwege de misstanden stopte Indonesië in 1983 alle buitenlandse adopties en werden er enkele mensen opgepakt. In Nederland deed het ministerie van justitie echter niets. Buitenlandse adoptie werd als een particulier initiatief beschouwd, de overheid trad slechts faciliterend op.

In de beginperiode van buitenlandse adoptie probeerde het ministerie een sturende rol te spelen. Medio 1974 startten, onder leiding van de directeur Kinderbescherming van het ministerie van justitie, besprekingen tussen vier bemiddelingsorganisaties. In 1975 kwam er één organisatie: Bureau Interlandelijke Adoptie, nu Wereldkinderen genoemd. De bemiddeling van adoptiekinderen moest door professionals gebeuren en niet door vrijwilligers, misstanden dienden zoveel mogelijk te worden voorkomen en er zou één wachtlijst voor aspirant-adoptieouders worden gehanteerd.

Al direct in 1975 werd in de noordelijke provincies echter een nieuwe vrijwilligersorganisatie actief. In de loop van de jaren zeventig kwamen daar liefst twaalf nieuwe organisaties bij, hoofdzakelijk bemiddelend voor Indonesische kinderen. De door geadopteerden ook sterk bekritiseerde adopties uit Sri Lanka startten vooral in 1980. Tussen 1984 en 1986 kwam de helft van alle adoptiekinderen uit Sri Lanka, tot in totaal 3500 kinderen.

Bij al die nieuwe organisaties waaraan de overheid een vergunning had verleend bemiddelden vrijwilligers al spoedig voor adopties uit tientallen landen. Gehandicapte kinderen, kinderen soms zeven, acht jaar oud, drie of vier kinderen tegelijk, ze werden door vrijwilligers zonder relevante opleiding of formele verantwoordelijkheid in een gezin geplaatst. Begeleiding van adoptieouders was er tot 1991 vrijwel niet, nazorg al helemaal niet. De overheid liet de buitenlandse adoptie geheel aan de inzet van adoptieouders over. Adoptie was toch een goede zaak? Kinderen in nood werden bij een liefhebbend echtpaar geplaatst.

De contactpersonen in de landen van herkomst werden vertrouwd en nauwelijks gecontroleerd. Alleen te veel geld vragen voor bemiddeling gaf aanleiding tot kritiek.

Eind jaren zeventig werd echter al duidelijk dat ook bij Nederlandse bemiddelingen misstanden voorkwamen. In de media en in diverse publicaties werden die gemeld. De overheid heeft alleen enkele malen de bemiddeling voor bepaalde landen stilgelegd, landen die een aantal jaren later weer ‘open’ gingen. Van een echt kritisch beleid was geen sprake. Als enkele geestdriftige adoptieouders een adoptiekanaal wilden openen en een stichting oprichtten, kregen ze een vergunning.

De tijd waarin dit soort zaken op hun beloop werden gelaten, is echter voorbij. Geadopteerden laten vaker van zich horen en stellen de overheid aansprakelijk voor het gebrek aan toezicht. De overheid zou de consequenties hiervan moeten erkennen. Geadopteerden, zoals Dewi Deijle, zouden procedureel en financieel gesteund moeten worden om achter de waarheid van hun adoptie te komen en op die manier hun identiteit te kunnen terugvinden. Daar hebben zij recht op.

‘Nederland heeft adoptiekinderen onvoldoende beschermd’

Er zou in het verleden veel mis zijn gegaan met Nederlandse adopties uit Indonesië. De kinderen van toen slepen nu de Nederlandse staat voor de rechter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden