ColumnStevo Akkerman

Grondrechten botsen met gezondheidsmaatregelen

Laat me eerlijk zijn. Wat zou ik ervan gevonden hebben als de Farmers Defence Force naar Amsterdam was getrokken om daar, opgejut door het ‘Geef ons onze vrijheid terug’ van Thierry Baudet, met vijfduizend boeren op de Dam te gaan demonstreren? Ik zou dat heel kwalijk hebben gevonden. Wat je ook wilt roepen, waar je ook de gebalde vuist voor wilt heffen, zoveel roekeloosheid in coronatijd is hemeltergend.

Dan moet ik dat dus ook vinden over de vijfduizend mensen die dit deden voor Black Lives Matter. En in hun geval komt daar de ergernis bovenop dat ze op deze wijze de aandacht vakkundig wisten af te leiden van hun boodschap. Ik zeg niet dat burgemeester Femke Halsema de demonstratie had moeten verbieden; ze heeft volkomen gelijk als ze aanvoert dat het hier gaat om een belangrijk grondrecht. Maar doordat ze ook zei dat deze betoging ‘te belangrijk’ was om te laten ontbinden, suggereerde ze dat de grondrechten van de een niet dezelfde zijn als die van de ander. Daarnaast had ze, met inachtneming van het recht op demonstratie, genoeg wettelijke mogelijkheden gehad om beperkingen op te leggen, aanpassingen af te dwingen. Zo raar was het toch niet geweest je voor te bereiden op verschillende scenario’s, inclusief dat van een onverwacht hoge opkomst?

Grondrechten voor iedereen of voor niemand

Intussen is het ook waar dat het tumult rond het aantal betogers sommigen maar al te goed uitkomt: hoeven ze het over racisme, ook in Nederland, niet meer te hebben. Maar de omgang met grondrechten in coronatijd is geen futiliteit, en het rekening houden met gezondheidsmaatregelen ook niet; ze zijn soms zwaar, maar ze gelden voor iedereen of ze gelden voor niemand. Ook dat is gelijkberechtiging. 

Daarmee wil ik niets afdoen aan de specifieke strijd tegen racisme. In Nederland kennen we agenten die zich ‘Marokkanenverdelgers’ noemen, worden Zwarte Piet-opposanten amper gedoogd en is sprake van harde discriminatie op de woning- en de arbeidsmarkt. En in de VS, om ons daar omwille van de actualiteit toe te beperken, kan een verkeerd 20-dollar biljet je het leven kosten. Als je zwart bent.

De haat is niet verdwenen

Daar ligt een geschiedenis achter die teruggaat tot de slavernij, maar die in feite nog niet voorbij is. George Floyd vond de dood in Minneapolis, een van de meest gesegregeerde steden van Amerika. Volkskrant-correspondent Michael Persson ging er kijken en noteerde het volgende: “Hier zie je dat apartheid niet alleen een Zuid-Afrikaanse praktijk was. Ook de VS hadden tot ver in de twintigste eeuw, om precies te zijn 1977, institutioneel beleid, vastgelegd in huurcontracten, overheidsrichtlijnen en hypotheekrestricties, om zwarte Amerikanen uit witte buurten te weren, en te voorkomen dat ze in hun eigen buurten huizen konden kopen.”

De cultuur waaruit dit voortkwam, of misschien moeten we zeggen de haat of de vrees, is niet verdwenen. En die beschadigt, zoals de zwarte schrijver James Baldwin vaststelde, ook wit Amerika: “Probeer te onthouden dat wat zij geloven en wat zij je aandoen niet getuigt van jouw minderwaardigheid, maar van hun onmenselijkheid en angst.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden