Opinie Muziek

Gregoriaans is tekst op muziek en die hoort thuis in de liturgie

Gregoriaans is van iedereen, schrijft Wouter van Belle, musicus te Utrecht. Maar het maakt wel uit waar het klinkt en wie het zingt.  

Natuurlijk is het gregoriaans van ons allemaal (Opinie, 14 september). Al tientallen jaren worden er prachtige lp’s en cd’s gemaakt om de pure schoonheid van deze muziek ook thuis te kunnen beleven. Ze worden vaak opgenomen in beroemde kloosters door monniken die het kennelijk geen probleem vinden het gregoriaans los van de liturgie te laten horen, juist vanwege de grote waarde ervan.

Maar de mensen die zeggen dat je iets mist als je deze muziek niet in haar originele context beleeft, hebben natuurlijk wel een punt. Want gregoriaans is tekst op muziek die hoort bij een handeling in de liturgie en bij de kerkelijke kleur van de dag.

Het is rituele muziek, geen luistermuziek. Mijn vrouw maakt deze simpele vergelijking: ‘lang zal ze leven’ zing je op een verjaardag, en niet op een willekeurige andere dag, hoe mooi ook gezongen.

Dat het gregoriaans los van de liturgie ook mensen raakt, is duidelijk – en prima natuurlijk. Net als bijvoorbeeld een prachtige kerk, je mag er als toerist binnengaan en ongelooflijk genieten van de schoonheid van het gebouw. Je kunt er ook als gelovige binnengaan, dan is het een plaats die een andere dimensie krijgt, waar je bidt en viert en religieus geraakt wordt. Niemand die één van beide mogelijkheden zal betwisten, maar het verschil in beleving is er wel degelijk.

De moderne gelovige is een evenementenbezoeker geworden

Het succes van de gregoriaanse missen die Herman Finkers organiseert, lijkt een sterk argument voor de populariteit van het gregoriaans. Maar ik heb mijn twijfels.

Die missen laten het gregoriaans weliswaar in hun oorspronkelijke setting horen maar de vormgeving is allerminst alledaags. Er staat niet een groep monniken te zingen, maar een kwintet professionele leuke jongedames, in een concept dat door Finkers bedacht is. Nadrukkelijk wordt van tevoren gezegd dat het hier niet om verkondiging gaat, maar om een kunstzinnig eerbetoon aan de Liefde, zoals op de site van Finkers te lezen is.

Hoeveel mensen gaan meer dan één keer naar zo’n mis? En als die mis wekelijks zou plaatsvinden, zouden de kaartjes dan uitverkocht blijven? Nee, het lijkt er meer op dat ook de moderne gelovige een evenementenbezoeker is geworden.

Maar de gregoriaanse schola in de parochiekerk om de hoek die uit liefde jaar in jaar uit Gods lof staat te zingen, wordt amper meer gehoord.

Lees ook:

Gregoriaanse muziek is van ons allemaal

Waarom zou gregoriaanse muziek alleen in de kerk mogen klinken, terwijl Mozarts mis wel in de concertzaal mag, vraagt Hanneke van der Grinten zich af. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden