null

OpinieKinderopvang

Gratis kinderopvang: wensdenken met een prijskaartje

Beeld

Gratis kinderopvang is wel erg duur per extra werkende die je daarmee oogst, betoogt docent economie Ezrah Bakker.

Ezrah Bakker

Een van de grote verrassingen in het regeerakkoord is het voornemen om met ingang van 2025 kinderopvang gedurende vier dagen per week vrijwel gratis te maken voor alle werkenden. Waarom eigenlijk? Om meer vrouwen langer aan het werk te krijgen. Volgens velen hebben we in Nederland een hardnekkige cultuur van deeltijdwerken, waarbij vrouwen meer tijd besteden aan de kinderen dan mannen.

Hoeveel kost het? In 2020 gaf de overheid al 3,9 miljard euro uit aan kinderopvang. Het Centraal Planbureau (CPB) kwam vorig jaar bij het doorrekenen van het scenario van vier dagen gratis voor werkenden én niet-werkenden op een bedrag van 5,5 miljard extra. Hiervan bestond 2,3 miljard uit wat ouders op dat moment zelf uitgaven en nog eens 3,2 miljard voor het te verwachten extra gebruik dankzij deze gratis voorziening. Een fors bedrag: meer dan 1 procent van ons bbp zou dan naar kinderopvang gaan. Veel mensen regelen nu nog oppas door bijvoorbeeld grootouders een dag in te schakelen. Dat hoeft dan niet meer zo nodig: kinderopvang is dan toch ‘gratis’.

Maar hoeveel vrouwen gaan dankzij de gratis kinderopvang extra aan het werk? Het CPB schatte in dat het effect hiervan op het keuzegedrag van ouders zou leiden tot ruwweg 7500 extra fulltime werkende mensen. Deze berekening stond niet in het doorrekenrapport, maar kwam op 22 maart 2021 aan de orde in het tv-programma ­Poin­ter bij monde van Egbert Jongen, programmaleider Arbeid bij het planbureau. De verslaggevers concludeerden hieruit dat gratis kinderopvang, omgerekend over die 5,5 miljard extra uitgaven, neerkomt op jaarlijks 760.000 euro per extra werkende fulltimer.

Kostbare maatregel

In het regeerakkoord is nu afgesproken gratis kinderopvang te beperken tot werkenden. Dat scheelt. Men schat in dat dit dan tot zo’n 2 miljard aan extra uitgaven leidt. Toch betekent dit nog altijd een bedrag van 270.000 euro per extra fulltime werkende per jaar. Toegegeven, het blijft een scenario, het CPB kan zich natuurlijk vergissen. Gedragsveranderingen zijn lastig in te schatten.

Hoe dan ook, het is een kostbare maatregel. En wie heeft daar nu financieel het meest profijt van? Dat zijn de hogere inkomens, vooral de ‘randstedelijke powerkoppels’, die hiermee honderden euro’s per jaar gaan besparen. Voor de lagere inkomens levert het geen voordeel op, daar had men al gratis kinderopvang (als de Belastingdienst niet opeens met een onterechte terugvordering kwam).

Dit mankement kun je wellicht compenseren middels een forse verhoging van het hoogste belastingtarief. Wordt daar op dit moment wel over nagedacht? Of is dit sowieso een ondoordachte maatregel gebaseerd op heel veel wishful thinking? Ik denk het laatste.

Ezrah Bakker publiceert over ongelijkheid op de website Economische Zaken en Zo

Lees ook:

Lekken uit het regeerakkoord: eerst het zoet, dan het zuur

Van gratis kinderopvang tot terugkeer van de basisbeurs: wat nu op straat ligt van het regeerakkoord, stemt menigeen vrolijk. Nu het totaalpakket nog.

De miljarden vliegen voorbij in het coalitieakkoord, wie gaat dat betalen?

Niet eerder in de naoorlogse geschiedenis heeft een nieuw kabinet zoveel extra miljarden toegezegd om de komende jaren nieuw beleid te maken. De coalitie voelt zich rijk, en noemt de extra uitgaven een ‘noodzakelijke’ investering in de toekomst.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden