commentaar

Gratis concert? Het publiek moet beseffen dat kunstenaars niet van wind kunnen leven

Een repetitie bij van het Metropole Orkest, het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Beeld ANP

Gratis lunchconcerten zijn een bijzonder sympathiek gebaar van concertzalen. Mensen die zich niet gemakkelijk een kaartje voor een concert kunnen veroorloven, kunnen zo toch van muziek genieten. 

Concertzalen verdienen er niets mee, maken zelfs kosten. En musici die niet worden gevraagd voor een betaald concert, krijgen zo toch de kans op te treden voor een volle zaal.

Toch klopt hier iets niet. Want naar nu blijkt, krijgen de optredende musici in sommige gevallen geen cent betaald.  In geen enkel ander beroep wordt mensen gevraagd om gratis te werken. Gratis spelen zou aanvaardbaar zijn als goedbetaalde musici dat uit liefdadigheid zouden aanbieden. 

Maar het zijn juist niet de Janine Jansens en Ronald Brautigams van deze wereld, die bij de lunchconcerten optreden. Het zijn beginners of mensen die al jaren hun inkomen bij elkaar moeten schrapen. Weliswaar zijn musici dolblij als de kleine zaal van het Concertgebouw, TivoliVredenburg of De Doelen een keer hun podium is, maar iedere programmeur weet dat de musici deze kans niet uit liefdadigheid aannemen.

In deze situatie zou het van fatsoen getuigen als zalen zich zouden afvragen of een vergoeding van nul euro een terechte prijs voor dat concert is. Dat is het uiteraard niet. Het geven van een concert kost tijd en inspanning, waar een reële beloning tegenover hoort te staan.

De onbetaalde lunchconcerten zijn een symbool voor een breder maatschappelijk fenomeen: men gaat er vanuit dat kunst niet veel hoeft te kosten. Het is immers een passie voor de makers. Op allerlei plekken horen musici, maar ook componisten en arrangeurs, dat ze het moeten doen met een extreem lage beloning. In het ongesubsidieerde circuit van kleine zalen is de situatie misschien wel het meest schrijnend. Eerst gaat de huur van de zaal van de kaartopbrengst af, dan de pianostemmer en de koffie. Soms blijft er voor een trio zes tientjes over, net genoeg voor de reiskosten. 

Het is voor een deel de musici zelf aan te rekenen dat het zover is gekomen. Door in te stemmen met lage gages hebben zij die tot norm verheven. Maar een samenleving moet zich ook afvragen of ze deze situatie wil laten voortbestaan. Minister Van Engelshoven van cultuur dringt aan op fair practice, een eerlijke beloning. Allerlei instanties in de cultuursector praten daar al jaren over zonder dat dit mooie ideaal invulling krijgt.

De noodkreet die deze musici nu laten horen, zou ervoor moeten zorgen dat ze een gage krijgen of dat die omhooggaat. Maar los daarvan zouden directeuren van zalen, programmeurs van concerten én het publiek moeten beseffen dat kunstenaars niet kunnen leven van de wind. 

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Lees ook: 

Het uurtarief van zzp’ers in de kunst ligt op een uitzonderlijk laag niveau

Musici weigeren nog langer gratis concerten te geven. Ook andere freelance kunstenaars werken tegen uitzonderlijk lage tarieven, blijkt uit onderzoek.

Hoboïste Dorine Schoon: ‘Als ik solo’s speel voor een bomvolle zaal, krijg ik 136 euro bruto’

Professioneel klassieke muziek spelen is in Nederland niet vol te houden, zegt hoboïste Dorine Schoon van het Platform voor Freelance Musici. ‘De politiek is nu aan zet.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden