Commentaar Franco

Graf van Franco was een rotte kies

Met een helikopter werd gisteren de in 1975 overleden Spaanse oud-dictator Francisco Franco overgevlogen naar zijn laatste rustplaats in Mingorrubbio nabij Madrid. Het overbrengen van zijn stoffelijke resten vanuit de ‘Vallei der Gevallenen’, waar hij vanaf 1975 in een enorm marmeren mausoleum begraven lag, met bovenop een kruis van 150 meter hoog, kenschetst zijn nieuwe positie in de geschiedenis.

Franco, de held van het Spaanse fascisme, de dictator die Spanje decennialang in zijn greep had, werd op een gewone burgerbegraafplaats bijgezet in een gewoon familiegraf. Held af, al was hij dat voor een groot deel van de bevolking al lang.

Na zijn greep naar de macht tegen de wettige links-republikeinse regering in 1936 kwamen, tijdens de daarop volgende burgeroorlog, rond de 315.000 Spanjaarden door moord of oorlogsgeweld om het leven. Tot op de dag van vandaag is het verdriet bij de nabestaanden niet uitgewist. Er wordt nog steeds gezocht naar massagraven her en der in Spanje. De Spaanse onderzoeksrechter Garzon onderzoekt de vermissing van nog zeker 114.000 mensen.

Rotte kies

Het besluit van de demissionaire premier Pedro Sánchez om de verwijdering van Franco uit de ‘Vallei der Gevallenen’ door te zetten, ondanks hardnekkig politiek en juridisch verzet van aanhangers van de dictator, moet daarom niet worden onderschat. Voor het democratische en moderne Spanje was het mausoleum van Franco in de vallei een rotte kies.

Er kan pas sprake zijn van echte verzoening tussen bevolkingsgroepen en nabestaanden als het symbool van moord en fascistische dictatuur is verwijderd van de plek waar zowel omgekomen republikeinse als nationalistische strijders begraven liggen. In dit perspectief is het logisch om het mausoleum een nieuwe bestemming te geven als herdenkingsplaats en museum, waar uitleg wordt gegeven over de oorzaken en gevolgen van de burgeroorlog. Dit zal niet eenvoudig zijn, want Franco kent nog steeds een aanzienlijke groep aanhangers die hem als een held beschouwen en geen kritiek op hem zullen dulden. Zijn resten overbrengen naar een gewone begraafplaats zal, hoe symbolisch ook, daar niets aan veranderen.

Een herdenkingsplek is in het moderne Spanje wel broodnodig, omdat sinds er in 1978 een einde kwam aan de dictatuur niet of nauwelijks is afgerekend met het bruine verleden. Franco’s volgelingen kregen amnestie en er volgde bijvoorbeeld geen waarheidscommissie zoals in Zuid-Afrika, die onderzoek had kunnen doen naar de schendingen van de mensenrechten van destijds. Dan is zo’n museum wel het minste wat je kan doen voor de slachtoffers en nabestaanden.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden