Goede doelen: stemmen met je geld

Er zijn goede doelen die werken op basis van een fonds en goede doelen die hun geld bijeen collecteren.

De filantropische sector is de laatste jaren enorm gegroeid en divers geworden. Dat wordt onvoldoende naar het publiek duidelijk gemaakt. Dat is ook het probleem waar Trouw mee tobt. Op 16 december opende de krant met de kop: ’Goede doelen houden 2,4 miljard op de bank’. De aanleiding van het artikel was de jaarlijkse publicatie van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Deze organisatie houdt toezicht op de fondsenwerving in Nederland.

De teneur van het artikel was dat de fondsenwervers oppotten, terwijl zij het publiek om geld blijven vragen. In het bijgevoegde staatje werd een overzicht gegeven van de ’miljoenen reserves goede doelen’ van onder meer KWF Kankerbestrijding, Oranje Fonds, Prins Bernhard Cultuurfonds (PBCF) en de Koninklijke Nederlandse Reddingmaatschappij (KNRM).

Het is mooi dat de goede doelen de voorpagina van Trouw halen. Het biedt de kans om nadere uitleg te geven. Omdat ik enig zicht heb op de vier genoemde fondsen wil ik graag wat extra informatie geven. Van deze vier fondsen zijn er twee geld wervende fondsen (ik kort voor het gemak af: KWF en KNRM); de andere twee (Oranjefonds en PBCF) zijn vermogensfondsen, die ook geldwerving kennen. Voor de geld wervende fondsen geldt de verplichting – en dat wordt in het genoemde artikel terecht genoemd – dat zij alleen een continuïteitsreserve mogen hebben en daarnaast ’bestemd vermogen’. Hoe zit het met het KWF? Deze organisatie financiert het meeste wetenschappelijke onderzoek naar kanker in Nederland (circa 50 miljoen per jaar). Dat doet niet de overheid, dat doet deze filantropische instelling. Daartoe gaat zij langlopende verplichtingen (van vele jaren) aan met toponderzoekers met hoogwaardig kankeronderzoek. Daarvoor moet het geld op de plank liggen. Daarvoor is de reserve van 70 miljoen bestemd.

Met de KNRM is het anders. Die ontvangt van particulieren soms grote bedragen, waaraan die particulieren een bepaalde last verbinden (ik wil graag een reddingboot met die naam). Deze bestemde reserves kunnen niet aangewend worden voor het dagelijkse reddingswerk, het laten varen en onderhoud van de boten, de tien betaalde professionele schippers en het leger van professionele vrijwilligers die de basis van de KNRM vormen. Deze nalatenschappen en giften zijn in feite ’Fondsen op naam’ en vormen het reservevermogen. Ik mag de KNRM graag noemen, omdat veel mensen zich vaak niet realiseren dat het reddingswezen geen overheidsinstelling is, maar een filantropische. De KNRM ontvangt geen cent van de overheid.

Nu de twee andere fondsen: Oranjefonds en Prins Bernhard Cultuurfonds. Dit zijn vermogensfondsen, die uitkeringen doen uit de rendementen van het eigen vermogen en verkregen vermogen. Zij moeten het juist hebben van een groot vermogen en zij zijn heel blij als particulieren bij hen een ’fonds op naam’ willen stichten om zo een doel op het terrein van welzijn of cultuur of wetenschap te steunen. Beide organisaties zijn voortgekomen uit het overgebleven geld van Volksherstel. Beide organisaties ontvangen gelden uit de goede doelen loterijen. Omdat zij daarnaast enige geldwerving doen, staan zij in het jaarverslag van het CBF.

Als onderzoekers van de Werkgroep Filantropische Studies aan de VU bestuderen wij de filantropische sector in Nederland. Deze groeit snel, niet alleen bij ons, maar ook in Europa en de rest van wereld. Met het onderzoek ’Geven in Nederland’ brengen wij elke twee jaar macro-economische schattingen van de bijdragen van huishoudens, nalatenschappen, geld wervende fondsen, vermogensfondsen, bedrijven en goede doelen loterijen aan het algemeen nut in kaart. En dit algemeen nut is zeer ruim: cultuurbehoud, natuur, onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, internationale hulp, om een aantal te noemen. Wij bestuderen onder meer geefmotieven, ontwikkelen een ’filantropieschaal’, en kijken naar de rol van ’vertrouwen’ in het algemeen en in specifiek in filantropische instellingen.

De bereidheid om vrijwillig – naast de overheidsinspanningen – nog extra bij te dragen aan de kwaliteit van Nederland is groot. Een collega-onderzoekster uit de Verenigde Staten zei onlangs: „Geven is stemmen met je geld”.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden