Opinie

Globaal denken is uit, lokaal staat voorop

Juist in deze tijden van mondialisering viert het lokale hoogtij. ©ANP

Er is heimwee naar dichtbij. Iets om rekening mee te houden voor politici, beleidsmakers en ondernemers.

De mensen denken dichtbij huis. Dat blijkt ook weer in het boek 'Ik was nog nooit in Zelzate geweest', van de Vlaamse journalist Thomas Blommaert. In dit boek beschrijft hij de microkosmos van een Vlaams dorpje dat overvallen werd door de tijd, de vooruitgang en de industrie. Politiek en bedrijfsleven walsen decennialang over de lokale gemeenschap heen, waarbij de directe omgeving genegeerd wordt.

Communicatiestrategen denken steeds aan alles, behalve aan de mensen dichtbij. En dat is uiteindelijk funest voor draagvlak, realisatie en succes. Het omgekeerde is ook vaak waar: wanneer de lokale gemeenschap een project steunt (niet tegen is), kan dat Haagse beslissers overtuigen. Naast oog voor public affairs is society affairs minstens zo belangrijk.

Wat is er de laatste jaren aan de hand? Mensen worden mondiger, pikken dingen niet meer, willen meepraten en meebeslissen over hun omgeving. Van Tripoli tot Wall Street en ook in Nederland. Na Enschede, Moerdijk en Barendrecht willen mensen geen gevaarlijk spul meer nabij huis en leven. Ze zijn in zekere zin bang voor de moderniteit. Nu zit dat er natuurlijk al eeuwenlang in, maar nu alle instituten onder vuur liggen, durven mensen in te gaan tegen zaken die ze niet willen.

Is dit terecht? Soms wel, maar vaak ook niet. Het is emotie versus ratio. Ergens zit er natuurlijk iets tegenstrijdigs in, want we willen alle verworvenheden van de moderne tijd, maar niet de lasten of nadelen.

Iedereen wil windenergie, maar niet nabij. Iedereen wil plastic, maar de fabriek moet ver weg staan. Iedereen wil groots en meeslepend leven, maar met behoud van maandsalaris.

Terug naar die microkosmos nabij. Zelzate is natuurlijk hetzelfde verhaal als Jorwerd, waar God verdween. Als Woensel, dat in enkele tientallen jaren van boerendorpje tot suburb van Eindhoven werd. Het zijn die grote, of vermeende grote, of misschien wel de kleine sluipende ingrepen in de gemeenschap die invloed hebben. Zoals Gabriël van den Brink in zijn boek 'Moderniteit als Opgave' feilloos beschreven heeft.

En wanneer dan grote projecten als CO2-opslag bij Barendrecht, windmolens bij Urk en schaliegas in Brabant spelen, komt er protest. Waarschijnlijk niet eens zozeer tegen het veronderstelde gevaar. Natuurlijk, dat speelt zeker mee in de hoofden van mensen. Maar meer is het dat mensen het gevoel hebben dat ze overvallen worden door van bovenaf opgelegde plannen, die met een groot pr-offensief gerealiseerd moeten worden.

Eigenlijk besteden beleidsmakers, bedrijven en politici te weinig aandacht aan de lokale gemeenschap, aan de mensen, aan de naaste omgeving. Ondernemingen moeten natuurlijk kennis, aandacht en een netwerk hebben in het Haagse, bij de ambtenaren en politici. Echter, de eerste en de echte aandacht moet gaan naar de lokale omgeving, naar de mensen. Die gaan er over, die betreft het en die, zo simpel is het tegenwoordig, bepalen of een project doorgaat of niet. Juist omdat de politiek ook slechts een resultante, een gevolg is van en uit de maatschappij, doe je als onderneming eerder mee in het spel, wanneer je de samenleving, de gevoelens en belangen van mensen kent en doorleeft.

Ik ben wel in Zelzate geweest en inderdaad staat dit dorp, deze gemeenschap, model voor veel andere gebieden. Het is zoals in dit en in veel boeken over de microkosmos van een gemeenschap, waarin de grote verhalen van deze tijd naar boven komen: all politics is local. En de organisaties die de afgelopen jaren dachten think local, act global zitten verkeerd. Het is moet zijn act local.

Juist in deze tijden van mondialisering wordt bijna alles bepaald wordt door het lokale. Er is heimwee naar dichtbij. De straat moet veilig zijn. Coöperaties doen het goed, partijen als de SP en de PVV met aandacht voor de nabijheid van mensen hebben de wind mee, de grote onderwijs- en zorginstellingen moeten oog hebben voor de menselijke maat en de regio's verslaan de natiestaten.

Wanneer beleidsmakers enkel aandacht hebben voor de top, de directeuren en 'Den Haag', zullen ze bij ieder project met impact bij de lokale gemeenschap een nederlaag leiden. Het klinkt soft, maar is simpelweg betrokkenheid en daarbij voor majeure projecten ook nog economisch het beste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden