null Beeld

ColumnSylvain Ephimenco

Giftige boodschappen moeten met alle democratische middelen worden bestreden

Het is de laatste jaren langzaamaan een slechte gewoonte geworden. Elke ochtend word ik rond kwart over vier wakker en weet ik al dat mijn nachtrust ten einde is gekomen. Kwart over vier is ongeveer het tijdstip waarop de digitale editie van Trouw bij haar lezers wordt afgeleverd. Het ritueel wil dat ik dan even naar de verlichte cijfers van de wekker staar en vervolgens naar het ­tablet grijp dat op mijn nachtkastje ligt. Liggend in bed, mijn slaapogen gevangen door de lichtstraal, vang ik dan het lezen aan. Meestal begin ik bij de opiniepagina’s.

Maar tot mijn eigen verbazing, liet ik gisteren het aanlokkelijke heden even rusten en dook ik spontaan in het verleden. Op het facsimile van het tweede nummer van het verzetsblad Trouw dat in de brieven­rubriek stond afgedrukt, stond als datum 18 februari 1943. Het zoomen op de tekst ging moeizaam, maar het geheel werd toch leesbaar.

Hoewel ik deze historische woorden ooit moet hebben gelezen, was, op die ochtend van 5 mei, het doordringen van de tekst en het besef ervan nu veel scherper. Ik werd eerst gegrepen door de brede definitie van de auteurs voor de naam van de krant waarvoor ik nu al jaren werk: ‘Trouw zijn beteekent: stipt, nauwkeurig, eerlijk, standvastig, zeer gehecht, innig verbonden zijn’.

Een ontleding van de nazi-kwaadaardigheid

Maar echt aangrijpend was de ­karakterisering van de aard van de bezettingsmacht: ‘Zij treedt het volkenrecht met voeten (…) Zij gebruikt list en geweld. Zij dreigt en dwingt en terroriseert. Zij rooft en moordt.’ Het nationaalsocialisme werd als ‘het moderne heidendom’ getypeerd dat ‘met dwang en geweld’ wordt opgelegd. De tekst was een lucide ontleding van de nazi-kwaadaardigheid: ‘Zij wil de Nederlandsche gedachte, de Nederlandsche traditie, de Nederlandsche vrijheid vernietigen. (…) Zij vordert, op straffe van terreur, ontrouw van den Nederlander aan het Nederlandsche staatswezen, aan de Nederlandsche historie, aan het Nederlandsche recht (…) met behulp van intimidatie en tyrannie.’

Deze magnifieke tekst laat ook zien dat te pas en te onpas vergelijkingen van dit wrede stuk verleden met het heden, wereldvreemd zijn. En dit geldt natuurlijk ook voor het linken van de vrijheidsberovingen van toen door Duitsers, met de (democratisch) zelfopgelegde beperkingen in de huidige corona-episode. Zie de beruchte poster.

Naast het facsimile stond gisteren een lezersbrief afgedrukt. Daarin vroeg de auteur om een krachtig antwoord van Trouw ‘als verzetskrant ontstaan’ tegen ‘giftige boodschappen’. Hij noemde bij naam twee ­Kamerleden, één partij en een virusactivist. Ik ben het met hem eens dat giftige boodschappen met alle democratische middelen bestreden moeten worden. Maar ook hier mag geen ontaarde vergelijking worden gemaakt tussen terreurverspreiders uit het verleden en politici of activisten in het heden.

Misschien is dit een overbodige opmerking maar door de brief en het historische Trouw met zijn krachtige antinazitekst samen uit te lichten, vreesde ik gisteren in de kleine uren dat toch verwarring kon ontstaan.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden