null

OpinieOnderwijs

Gezocht: een minister die écht voor het onderwijs opkomt

Beeld Anita Huisman

De decentralisatie van het onderwijs ligt aan de basis van ons enorme lerarentekort, stelt AOb-voorzitter Tamar van Gelder.

Tamar van Gelder

Het tekort aan onderwijspersoneel is schrijnend. De oorzaken: lage salarissen en werkdruk. Zelfs het mooiste beroep ter wereld moet fatsoenlijk betaald worden en vol te houden zijn. Ook leraren hebben een huur of hypotheek. Maar lerarensalarissen blijven keer op keer achter bij die in andere sectoren.

De oorzaak daarvan ligt in 1997, het geboortejaar van een nieuw bestuursmodel. Het toverwoord in die tijd: decentralisatie. De minister legde een groot deel van de macht bij de schoolbesturen, per onderwijssector verenigd in raden: PO-Raad, VO-Raad etc. Want die raden staan veel dichter bij ‘hun’ onderwijssector dan een overkoepelend ministerie. En daardoor kunnen ze geld beter en gerichter inzetten.

Ook de net dat jaar opgerichte Algemene Onderwijsbond (AOb) was enthousiast. Wij dachten zo meer voor het onderwijs voor elkaar te kunnen krijgen.

Na 25 jaar proberen, trek ik de conclusie dat deze filosofie is mislukt. De politiek bleef zich op detailniveau bemoeien met het onderwijs: de ene na de andere grote hervorming is over scholen uitgegoten.

Bovendien aarzelt het ministerie om de regie op zich te nemen als het er écht om gaat. Voor elk probleem dat de minister niet oplost, verwijst hij naar ‘het veld’. Dan wordt er weer een taskforce opgezet en verdwijnt het onderwerp in de mist van overlegstructuren.

Beknibbelen op salarissen

En als belangrijkste: decentralisatie maakte het heel simpel om te beknibbelen op salarissen. Dat werkt zo: het kabinet maakt elk jaar geld voor de salarissen over naar de werkgevers. Formeel moet dat voldoende zijn om de ontwikkeling van lonen in de marktsector te volgen, maar het kabinet kan besluiten om er iets af te snoepen. Of om het onderwijs helemaal op nul te zetten. En vrijwel alle kabinetten hebben dat gedaan.

Door al die looningrepen in twintig jaar tijd liep het onderwijspersoneel rond de vier miljard euro mis. Acties bij werkgevers hebben weinig zin, want die zijn afhankelijk van het geld uit Den Haag.

Het is tijd voor een radicaal andere aanpak. Weg met de decentralisatie. We moeten een minister hebben die de vouwen uit de broek loopt om het onderwijs op orde te krijgen. Geen minister die weer een taskforce optuigt, die na intensief onderzoek concludeert wat we allemaal weten: dat leraren tijd moeten krijgen om goed onderwijs te geven en daar goed voor betaald moeten worden.

Die verdeling van het geld is een kwestie van onderhandelen aan de kabinetstafel. Maar in die onderhandelingen staat het onderwijs met één-nul achter als de verantwoordelijke minister alle problemen doorschuift naar het veld.

Daarom vraag ik: geef ons een minister die zélf onderhandelt met de vakbonden. Een minister die zijn, of haar, verantwoordelijkheid neemt, en ook met de vuist op de kabinetstafel durft te slaan als er extra geld nodig is. Draai die decentralisatie terug. Daar is het onderwijs na 25 jaar heel erg aan toe.

Lees ook:

Aantal Pabo-aanmeldingen loopt terug, minister noemt het lerarentekort nu ‘ernstig’

Het aantal studenten aan lerarenopleiding Pabo daalt dit jaar fors. De afgelopen jaren steeg het, maar voor komend jaar zijn we terug op het aantal van 2018, denkt demissionair minister van onderwijs Ingrid van Engelshoven. Die daling betekent dat het lerarentekort verder zal oplopen.

Inspectie: Zet zij-instromer niet meteen voor de klas

Hoogopgeleide zij-instromers zijn zeer gewild in het onderwijs. Maar geef ze niet meteen te veel verantwoordelijkheid, waarschuwt de onderwijsinspectie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden