null Beeld
Beeld

OmbudsmanCoronavirus

Gezocht: een betere naam voor de ‘Britse’ coronavariant

Is de ‘Britse variant’ van het coronavirus niet vooral de ‘door Britten ontdekte variant’? Stigmatisering, net als vorig jaar bij het ‘Wuhanvirus’, ligt op de loer.

De kwestie

De extra besmettelijke coronavariant die kabinet en parlement deze week dwingt tot extra maatregelen, terwijl het aanal besmettingen juist afneemt, heeft Trouw vanaf het begin af aan de ‘Britse variant’ genoemd, naar het land waar de mutatie is ontdekt. Een enkele keer wordt gesproken over de ‘Engelse variant’ of wordt de term tussen aanhalingstekens gezet. Ook de term ‘Zuid-Afrikaanse variant’ doet opgang, maar minder sterk.

De standpunten

Een lezer vraagt zich af: was nou juist niet vastgesteld dat het stigmatiserend kan werken om een virus naar een land te vernoemen? Hij verwijst naar de discussie vorig jaar toen ‘Wuhan-virus’ en ‘het Chinese virus’ het mede om die reden aflegden tegen corona, ook in Trouw. Donald Trump hield vast aan zijn ‘China virus’, maar vond geen navolging. De wereldgezondheidsorganisatie raadt het inderdaad af om een ziekte te vernoemen naar een land, of naar een mens. De lezer suggereert de naam die in academische en politieke stukken wordt gebruikt: ‘Variant of Concern 202012/01’.

De correspondent in Londen verhaalt afgelopen maandag in de krant van de verbazing in Engeland, nu andere landen zo grif de typering ‘Britse variant’ gebruiken, al spreken de Britten zelf ook van de ‘UK variant’, net als van de Zuid-Afrikaanse mutatie. Het is niet eens zeker dat de mutatie hier plaatsvond, zegt men in het Verenigd Koninkrijk.

Dat klopt, zegt de redacteur wetenschap die over het virus schrijft. “De Britten hebben als een van de weinigen vanaf het begin veel geïnvesteerd in sequencing, de techniek waarmee de precieze genetische code van opgespoord virusmateriaal kan worden afgelezen.” Met die techniek kan men een mutatie onderscheiden. “In Nederland kijken virologen met jaloezie naar de Britse investeringen.”

Het is goed mogelijk dat de mutatie niet in het VK is ontstaan en daarom is de typering ‘Britse variant’ niet terecht, bevestigt de wetenschapsredacteur. “We vonden het toch ook onterecht dat Trump over het China-virus sprak. Maar er is geen goed alternatief.”

‘VOC20201201’, een inkorting van de lezerssuggestie, bekt simpelweg niet goed, oordeelt hij. Een suggestie als corona-2 lijkt hem misverstanden wekken, omdat het virus al de naam Sars-Cov-2 draagt. Een discussie van wetenschappers bij de WHO, waarop de correspondent in Engeland wijst, levert hetzelfde beeld: liever niet Britse variant, maar er is geen alternatief. Dat is evenmin te vinden in andere Nederlandse media of bij een zoektocht in kranten als The Guardian, Le Monde en de Süddeutsche Zeitung.

Het oordeel

Dat vrijwel alle media het ‘Wuhanvirus’ omdoopten tot corona, ligt helemaal in lijn met de wens om niet te stigmatiseren. Of dit ook gebeurt met Britse variant, is maar de vraag.

Toch is het geen goede typering. De Britse variant is in wezen de ‘door Britten ontdekte variant’. Sterker dan bij de oorspronkelijke virusvorm in China, is het onzeker of de variant inderdaad aan de overkant van de Noordzee ontstond. Het is bovendien een ‘straf’ voor de grote Britse inzet om varianten te ontdekken, onderzoek waarvan ook landen als Nederland profiteren, omdat ze extra waakzaam kunnen zijn. Want voor veel lezers zal het toch lijken alsof de gevaarlijkere versie in het Verenigd Koninkrijk is ontstaan.

De wetenschap levert geen geschikte korte namen voor deze variant, ook de suggestie die de lezer overneemt is volstrekt ongeschikt voor een krantenkop. Het kan een mogelijkheid zijn om de mutatie te noemen naar de ontdekkers ervan. Maar de wereldgezondheidsorganisatie raadt af om ziektes te noemen naar personen, om ook geen mensen te associeren met een ziekte, al is dat voor een virusvariant mogelijk een ander verhaal.

Een mooie klus voor de wetenschapsredactie om uit te zoeken wie de ontdekkers zijn; er zijn vaak veel mensen die bijdragen. Moet Trouw dan als enige die naam adopteren? Dat kan potsierlijk lijken. Als deze variant overigens zo dominant wordt als het RIVM verwacht, zal de term corona al snel door de mutatie worden geclaimd.

Tot die tijd en zolang er bij media geen breed draagvlak is voor een nieuwe naam, is het goed om ‘Britse variant’ af te wisselen met de door Britten ontdekte variant of om aanhalingstekens te gebruiken.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden