Gezin gedijt beter in links Europa

opinie

James Kennedy

© Thinkstock

Is de verzorgingsstaat de oorzaak van de achteruitgang van de laagste inkomensgroepen, of juist hun reddingsboei? Volgens Mitt Romney verstikken de Europese verzorgingsstaten het particulier initiatief. Als presidentskandidaat van de Republikeinse Partij profileert hij zich als anti-Europees tegenover Obama, die volgens hem van Amerika een Europese verzorgingsstaat wil maken. Romney heeft zelf als Mormoonse zendeling een tijd lang gewoond in Frankrijk. Maar als Republikeins partijleider moet je Europa neerzetten als tegenpool van Amerikaanse conservatieve beginselen, om je achterban aan je te binden.

Europa voldoet niet altijd aan het plaatje dat geschetst wordt in Amerika. Op dit moment is de sociale mobiliteit in delen van Europa hoger dan in Amerika. Je kunt je hier opwerken naar een beter bestaan, terwijl je als arme sloeber in Amerika gevangen zit in uitzichtloosheid. En ook conservatieven zouden hun ogen niet moeten sluiten voor de Europese verzorgingsstaten. Want conservatieve waarden staan hier bij een groot deel van de bevolking hoog in het vaandel, juist door het doortimmerde beleid van de verzorgingsstaat. Vrouwen werken minder uren buitenshuis en gezinnen worden tegemoetgekomen door kindvriendelijke maatregelen.

De Amerikaanse conservatieve auteur Charles Murray geeft reden om opnieuw over de verschillen tussen Europa en Amerika na te denken door zijn net verschenen boek 'Coming Apart'. Hierin beschrijft hij de groeiende tweedeling in de blanke Amerikaanse samenleving. De laatste decennia is er een elite ontstaan, die 20 procent van de bevolking omvat, waar burgerlijke waarden van huwelijk, hard werken en kerkgang hoog worden gehouden. Maar 30 procent bevindt zich aan de onderkant, waar bijna de helft van de vrouwen niet gehuwd is met de vader van hun kinderen, waar de mannen nauwelijks betaalde arbeid verrichten en de kerkgang laag is. Deze beide groepen wonen in toenemende mate in aparte wijken.

Volgens Murray groeit deze kloof in cultuur en levensstijl tussen de elite en de onderklasse in veel westerse landen, ook in Nederland. Hij signaleert dat de elite een veel vrijere levensstijl verkondigt dan ze zelf praktiseert. Leden van de elite bekritiseren traditionele waarden, maar geven die wel vorm in hun eigen leven. Hun kritiek beïnvloedt ondertussen de manier waarop de onderklasse leeft, die er daardoor een lossere moraal op nahoudt.

Volgens Murray lijdt Europa onder gebrek aan oordeelsvermogen. Elites durven niet de normen hoog te houden die nodig zijn voor een goede samenleving. Zeker in Nederland, waar elites decennialang hun uiterste best deden om verdraagzaam te zijn en hun wil niet op te leggen aan anderen - al lijkt er sprake van een kentering.

Maar Murray heeft naar mijn mening niet helemaal gelijk. Want hij gaat ervan uit dat de verzorgingsstaat de wortel is van dit kwaad. Het klopt dat verzorgingsstaten mensen soms te afhankelijk maken van overheidssteun. Maar ze hebben ook gezorgd voor herverdeling van inkomen en inkomenszekerheid. In de VS zijn de verslechterde arbeidsomstandigheden van de laagbetaalde banen een belangrijke reden voor het verval van de onderklasse.

Murrays weigering om de minder goede economische positie van deze blanke Amerikanen onder ogen te zien, vertroebelt zijn analyse. Ook heeft hij een blinde vlek voor de positieve resultaten van verzorgingsstaten op de instandhouding van buurten en gezinnen. In Nederland voeren overheden en woningcorporaties actief beleid om segregatie tegen te gaan en mensen met verschillende inkomens bij elkaar in de buurt te laten wonen.

Murray kan zijn pijlen beter richten op de vrije marktwerking in Amerika, die de inkomenskloof heeft verdiept en de economische en morele ondergang van de blanke arbeidersklasse in de hand werkt. Amerikaanse conservatieven die hun traditie serieus nemen, kunnen beter inspiratie opdoen in Europa.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie