Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gevoelig voor de langetermijneffecten van misstanden in een samenleving

Opinie

Marjolijn van Heemstra

© Jörgen Caris
Column

Het ligt weer eens genuanceerder dan ik dacht. Al drie weken schrijf ik over de schat die in de jaren dertig op het landgoed van een voorvader werd gevonden door een van zijn pachters, een boer met weinig geld.

Ik zag ooit een documentaire waarin de zoon van die boer vertelde dat er nooit vindersloon betaald was en dat klopt, maar de boer werd wel een jaar vrijgesteld van pacht.

Lees verder na de advertentie

Dat las ik net in een e-mail van een man die onderzoek deed naar de betreffende schat. Ook schreef hij dat alle munten door de landheer naar het museum werden gebracht. Het viel in dit geval dus wel mee met het graaien van die voorvader. Ik dacht aan een stuk dat onlangs in Letter & Geest stond, waarin de schrijver uithaalt naar de nieuwe ‘kerk van de haat’.

Mensen die ons ter verantwoording roepen voor de misdaden van voorouders (uitbuiting, slavernij) zouden onze vrijheid beknotten. We zouden ons, kort gezegd, niet schuldig moeten voelen om wat voorvaderen deden. En we moeten ons niets aan laten praten door mensen die verhaal komen halen. Zulk schuldgevoel zou weinig fraais opleveren.

Als mens ben je nu eenmaal meer dan die ene autonome bubbel

Oenig

Ik vond dat - hoe zal ik het zeggen - een nogal oenig stuk. Natuurlijk zijn er grenzen aan onze verantwoordelijkheid voor de daden van degenen voor ons, maar we kunnen er toch moeilijk omheen dat machtsverhoudingen en historische missers langer doorwerken dan een enkel leven. En dat je als mens nu eenmaal meer representeert dan die ene autonome bubbel die je graag zou willen zijn.

Het ongemak dat het verhaal over die schat in eerste instantie bij mij teweegbracht, heeft me best wat opgeleverd. Een goed gesprek met melkveehouder Jan Prins uit het Friese dorp Rinsumageest bijvoorbeeld. Ik had misschien te snel mijn oordeel klaar, deze landheer bleek wel mee te vallen, maar als ik me van die hele geschiedenis niets had aangetrokken omdat het niet mijn eigen leven betreft, was ik een ontmoeting armer geweest. Een gevoeligheid voor de langetermijneffecten van misstanden in een samenleving lijkt me aan te bevelen.

Ik vond het in elk geval lekker bellen met Prins, wie weet rijd ik er weleens langs. En als het ongemak weer toeslaat om een of ander verhaal, pak ik graag de telefoon op om van nazaat tot nazaat de geschiedenis te bespreken. En dan dus eigenlijk te bespreken hoe we samen willen leven. Nu, en later.

Schrijfster en theatermaakster Marjolijn van Heemstra denkt na over geld en wat van waarde is. Lees hier meer columns. 

Deel dit artikel

Als mens ben je nu eenmaal meer dan die ene autonome bubbel