OpinieJeugdzorg

Gemeenten verzuipen bij zorg voor kinderen, en niemand komt met een oplossing

null Beeld
Beeld

Gemeenten kunnen de toenemende vraag naar jeugdzorg niet aan, aldus wethouder Jakobien Groeneveld (Zoetermeer, GroenLinks). Laat het Rijk eens echt luisteren.

Het jeugdzorggebruik in Nederland neemt schrikbarend toe. Sinds 2015 ­betalen gemeenten die jeugdzorg, zonder dat het Rijk ze daarvoor genoeg geld geeft. Gemeenten moeten het zelf maar uitzoeken en bezuinigen inmiddels overal op. Tel daar nog de coronacrisis bij op en je hebt een scenario voor een financiële ramp. Minister Ollongren (BZK) zei in haar brief aan de Kamer vorige week dat alles eigenlijk best goed gaat. En dat gemeenten vooral zelf iets aan kostenbeheersing moeten doen. Een bizarre uitspraak, gespeend van elke realiteitszin.

I’m drowning here, and you’re describing the water.’ Dat roept Jack Nicholson wanhopig tegen Greg Kinnear in de film ‘As Good As It Gets’. Zo voel ik me de laatste tijd ook steeds vaker als het over jeugdzorg gaat. En niemand komt met een oplossing. Ja: gemeenten moeten ‘gewoon’ meer geld aan jeugdzorg geven (gaat niet, we zijn bijna failliet). Of: kinderen moeten juist minder jeugdzorg krijgen. Oh ja? Wie dan en #hoedan? Of: gemeenten moeten andere prioriteiten stellen. Natuurlijk. Bezuinigen op het bouwen van huizen, de straten schoonvegen of het vuilnis ophalen? Roept u maar hoor. Het is tijd om met oplossingen te komen.

Het wordt steeds zwaarder om op te groeien

Kreeg twintig jaar geleden ongeveer 1 op de 27 kinderen en jongeren jeugdzorg, nu is dat 1 op de 8. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) ziet als verklaringen van de stijgende behoefte aan jeugdzorg drie factoren. Ten eerste wordt het voor kinderen steeds zwaarder om op te groeien door de toenemende prestatiedruk en sociale media. Iedereen moet gelukkig en perfect zijn en passen in de plaatjes die wij als volwassenen hebben bedacht. Een stijgend aantal (v)echtscheidingen, armoede en stress over schulden in Nederland helpen daar ook niet bij.

Ten tweede: het stelsel. In 2015 kwam een compleet zorgstelsel naar 350 gemeenten die allemaal zelf mochten uitzoeken hoe ze zorg gingen leveren. Gemeenten werden een soort zorgverzekeraars en accountmanagers. De gemeenten moesten bovendien met veel minder geld veel meer doen en kregen paradoxaal genoeg maar weinig ruimte voor eigen keuzes: doorverwijzing naar jeugdzorg wordt immers grotendeels gedaan door artsen en rechters, waarna de gemeente verplicht is de rekening te betalen.

Ten derde is een belangrijke factor de hoge verwachtingen van jeugdzorg. ‘Als mijn kind hulp heeft, dan komt het goed.’ Dat is niet per definitie zo natuurlijk. De jeugdhulpwerkers verdienen grote waardering: ze werken hard, voor weinig geld en liggen niet zelden wakker van de zorgen om de kinderen en jongeren die ze helpen. Maar de problemen binnen gezinnen kunnen ook zij niet oplossen.

Het systeem kraakt in zijn voegen

Kortom: Het huidige systeem van jeugdzorg, dat overbelast en onderbekostigd is en waarin gemeenten te weinig sturingsmogelijkheden hebben, kraakt in zijn voegen. Tel daarbij op dat veel voorspellers van jeugdhulpgebruik zich als gevolg van de coronacrisis waarschijnlijk negatief zullen ontwikkelen: woningnood, armoede, schulden, stress, (v)echtscheidingen en prestatiedruk en het verhaal is complexer dan ooit en de sores compleet.

Oplossingen zijn er gelukkig ook: meer dan genoeg. Zoals: meer (of eindelijk: voldoende) budget voor gemeenten. Maar ook een duidelijkere visie op hoe we in Nederland tot een gezonde opvoeding van onze kinderen willen komen, zal helpen. Of simpelweg meer sturingsmogelijkheden voor gemeenten, inclusief het verbod opheffen op inkomenspolitiek bedrijven. Zodat gemeenten echt in staat worden gesteld te investeren in duurzame oplossingen voor iedere inwoner die een steuntje in de rug kan gebruiken. Het zou helpen als het Rijk nu echt gaat luisteren naar gemeenten en ze niet in de kou laat staan. Zodat we het in plaats van alleen maar over geld, het weer over kinderen kunnen hebben met elkaar.

Lees ook:

De problemen van kinderen blijven nu achter de voordeur

De scholen gaan langer dicht en daar lijden de kwetsbare kinderen het meest onder. Jeugdzorgmedewerkers maken zich grote zorgen.

Jeugdzorgmedewerkers vertellen over de jongere die hun kijk op de zorg veranderde

Laten we in tijden van hoge werkdruk en personeelstekorten niet vergeten wat voor moois er gebeurt in de jeugdzorg: dat is de boodschap van het boek ‘Die ene jongere’. Twee jeugdzorgmedewerkers vertellen over de jongere die hun leven veranderde. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden