OpinieEnergietransitie

Gemeenten, help mensen bij klimaatarmoede

Laat juist minima profiteren van maatregelen tegen klimaatverandering. Zo ga je ook de tweedeling tegen, schrijft Kitty Jong, voorzitter van de Sociale Alliantie en vicevoorzitter van de FNV.

Je bent een alleenstaande moeder, woont driehoog achter en knoopt met kleine baantjes de eindjes aan elkaar. Je hebt een arbeidshandicap, woont zelfstandig, maar vindt geen werk en kan

in de bijstand net je hoofd boven water houden. Of je hebt AOW met een piepklein pensioentje en woont al ­vijftig jaar in je naoorlogse arbeiderswoning. Je ziet op het Journaal berichten over het klimaat, de energietransitie en de plannen die worden bedacht om huizen te verduurzamen. Ook jij vindt de klimaatverandering zorgelijk, maar denkt vooral: hoe ga ik deze maand weer rondkomen, met de kinderen die nu echt een nieuwe winterjas nodig hebben en met de huur die weer omhoog gaat. En hopelijk mondt het doktersbezoek niet uit in het verder aanspreken van je eigen risico.

Rijksoverheid draagt verantwoordelijkheid

De dagelijkse realiteit van ruim 900.000 mensen die in Nederland in ­armoede leven in relatie tot de energietransitie, was op 13 december het onderwerp van gesprek op een bijeenkomst van de Sociale Alliantie, een netwerk van vakbonden, kerken en maatschappelijke organisaties. De alliantie, Milieudefensie, de Woonbond, vrouwennetwerk WECF, het SCP en de gemeente Rotterdam kwamen met oplossingen voor ‘klimaatarmoede’.

De gemeenten hebben daarbij een belangrijke rol, maar ook de rijksoverheid draagt verantwoordelijkheid. Zij moet bijvoorbeeld zorgen voor consistent en betrouwbaar klimaatbeleid voor de lange termijn, én voor een leefbaar inkomen voor iedereen. Ook zal de overheid over de brug moeten komen met forse bijdragen aan gemeenten om hen in staat te stellen iedereen te laten meedoen aan de energietransitie. De energiebelasting voor huishoudens moet fors omlaag, ook voor inwoners met een huurbaas die onwillig is om ­klimaatmaatregelen te treffen.

Vier keer lagere uitstoot

Uit onderzoek van het Vlaamse Steunpunt Armoedebestrijding blijkt dat de CO2-uitstoot van de 10 procent armsten vier keer lager is dan die van de 10 procent rijksten. Mensen in armoede hebben vaak geen auto, kopen tweedehands, maken geen verre vliegreizen en proberen zoveel mogelijk te besparen op water en elektriciteit. Het laatste is moeilijk, omdat arme mensen vaak in slecht geïsoleerde huizen wonen, waarvan het energieverbruik vele malen hoger is. Ondertussen dreigen ze naast de voordelen van de energietransitie te grijpen of draait die – als we niets doen – in hun nadeel uit. Zo betalen ze wel mee aan subsidies voor de rijkeren, zoals subsidies voor zonnepanelen, zonder dat ze daarvan zelf ­gebruik kunnen maken.

De Sociale Alliantie heeft al herhaaldelijk gewezen op de kloven in de samenleving tussen mensen met een hoge en lage opleiding, met een hoog en een laag inkomen en tussen gezonde en zieke mensen die door het ontbreken van coherent beleid zijn veroorzaakt. Gemeenten moeten oog hebben voor al hun inwoners in de transitie naar een duurzame wereld. En zich solidair tonen met inwoners wier financiële ­positie nu al kwetsbaar is.

Geoormerkt fonds

De grote steden en regio’s als het noorden en oosten van het land hebben daarbij extra aandacht nodig. Het begint bij goede en toegankelijke informatievoorziening en het creëren van een geoormerkt fonds, waarop inwoners een beroep kunnen doen. Gemeenten kunnen energiecoaches aanstellen en daar naar Rotterdams voorbeeld betaalde functies van maken voor bij voorkeur vrouwen in de bijstand. Juist zij hebben namelijk vaak met (energie)armoede te maken. Energiecoaches kunnen wijzen op gemakkelijk te nemen maatregelen die meteen geld opleveren, zoals folie achter de radiator en dikkere gordijnen.

Gemeenten moeten niet kiezen voor snel geld, maar ruimte vrijmaken voor goede sociale huurwoningen. Gratis openbaar vervoer helpt het klimaat, evenals investeren in de fiets. De energietransitie moet een integraal onderdeel van het armoedebeleid zijn.

Wereldwijd worden armen het hardst getroffen. Niet alleen door klimaatverandering, maar ook door maatregelen om daartegen. Mensen met een klein budget laten profiteren van de opbrengsten van de energietransitie, is rechtvaardig en broodnodig om de tweedeling in ons land tegen te gaan als het gaat om de energietransitie .

Lees ook: 

‘Investeringen moeten klimaatschade voorkomen’ 
Er zijn forse investeringen nodig om landen tegen de gevolgen van klimaatverandering te beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden