null Beeld

CommentaarGemeentelijke tekorten

Gemeenten hebben meer dan een fooi nodig van het Rijk voor hun wettelijke taken

Nederlanders hebben het groen en de recreatiemogelijkheden in hun eigen gemeente herontdekt. Door alle coronabeperkingen waren afgelopen zomer voor het eerst in jaren plaatselijke zwembaden en recreatieplassen bomvol. In bossen en natuurgebieden is het elk weekend topdrukte en op de veldjes in de wijk wordt tegenwoordig fanatiek gesport. Het lijkt een positief neveneffect van corona. Nederlanders zijn hun directe leefomgeving meer gaan waarderen.

Gemeentelijke noodkreet

Het is daarom van belang de noodkreet van gemeenten serieus te nemen. Zij spelen een belangrijke rol bij de instandhouding van deze voorzieningen. Ze zorgen onder meer voor openbare verlichting, goede wegen, recreatie, bibliotheek, zwembad, culturele voorzieningen en de bijstandsuitkering.

De laatste jaren kampen gemeenten met grote financiële problemen. Maar liefst een derde van de 355 gemeenten komt dit jaar miljoenen tekort. Dat komt doordat ze nieuwe taken hebben gekregen, maar het Rijk onvoldoende geld gaf om die uit te voeren. Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor inwoners die langdurige zorg (WMO) of jeugdzorg nodig hebben. Het idee was dat lokale overheden hun inwoners beter kennen dan een provincie of het Rijk, en dus beter de regie op deze zorg kunnen voeren. Maar zoals wel vaker is gebeurd, bezuinigde het kabinet-Rutte II tegelijkertijd.

Deze decentralisatie is dan ook geen onverdeeld succes. Het beroep op de WMO en Jeugdzorg steeg fors en gemeenten laten in hun regierol ook nog wel wat liggen. De stijgende kosten hebben gemeenten opgevangen door te bezuinigen op voorzieningen, lokale lasten te verhogen en in te teren op reserves. Stadskanaal werd als voorbeeld in Trouw indringend beschreven. Het grootste gat zit in de jeugdzorg, waar inmiddels over een tekort van 1,7 miljard euro wordt gesproken. Dit kabinet-Rutte III heeft incidenteel wat extra geld vrijgemaakt, maar dat loopt in 2022 alweer af.

Risico

Gemeenten waarschuwen nu dat voorzieningen als theaters, bibliotheek of zwembad de komende jaren verdwijnen, wanneer een nieuw kabinet niet over de brug komt. Anders willen gemeenten zelf meer ruimte krijgen om lokale belasting te heffen om het gat te dichten. Aan dit laatste kleeft echter een risico. Een rijke gemeente kan straks nog wel goede voorzieningen regelen maar een arme gemeente niet. Dat valt nog te accepteren als het om sport- of culturele voorzieningen gaat. Maar voor een basisrecht als goede zorg moet het niet hoeven uitmaken in welke gemeente je woont.

Het is noodzakelijk dat het Rijk gemeenten een realistische vergoeding voor hun wettelijke taken geeft. En dat is meer dan de partijen er nu in de verkiezingsprogramma’s voor uittrekken. Dat lijkt meer op een fooi, en partijen die willen meeregeren, weten dat maar al te goed.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden