ColumnJames Kennedy

Gelovig en toch van Trump houden? Het kan in de VS

Ik kan het niet langer ontwijken, ik zit nu midden in de Amerikaanse verkiezingscampagne. Om de diamanten bruiloft te vieren van mijn ouders, die elkaar zestig jaar geleden trouw beloofden, ben ik bij hen in Michigan. Overal zie je de beide kandidaten. Joe Biden was hier op woensdag, Donald Trump op donderdag.

Je ziet hen op de verkiezingsbordjes in de tuinen en ze dringen je huiskamer en restaurants binnen via de televisie. Je komt ze tegen op sociale media en in de brievenbus, waar we gewaarschuwd worden tegen de ‘radicale linkse’ politiek van Biden die hogere belastingen, open grenzen en een groene politiek zal opdringen.

Biden leidt de peilingen in Michigan, maar het kan verkeren. Want vier jaar geleden was dit hetzelfde beeld, maar behaalde Trump toch onverwacht een nipte overwinning. Mijn ouders wonen in het westelijke deel van de staat, een Trump-bolwerk waar veel mensen van Nederlandse oorsprong wonen. Ik zie nog weinig tekenen dat deze conservatieve christenen spijt hebben van hun stem in 2016.

Uiteindelijk heb ik de hoop opgegeven dat ze tot inkeer zullen komen. Ze blijven Trump steunen. Niet ondanks zijn persoonlijkheid, zoals ik lang heb gedacht, maar dankzij deze persoonlijkheid.

Vooral de ‘evangelicals’ waarderen de stijl van Trump

Aan de ene kant zijn er kiezers die zeggen dat ze Trump zullen steunen, hoewel ze hem niet mogen. Omdat ze tegen de plannen van de Democraten zijn of een president willen die een conservatieve koers vaart. De conservatieve ­columnist Peggy Noonan – zelf tegenstander van Trump – zegt geen Republikeinse vrienden te kennen die Trump als persoon waarderen. Maar toch gaan ze hun stem uitbrengen op hem, omdat ze beducht zijn voor wat Biden gaat brengen.

Aan de andere kant zijn er ook veel kiezers die de stijl van Trump enorm waarderen. En dat blijken vaak de ‘evangelicals’ te zijn uit deze omgeving.

Waarom dat zo is, wordt uit­gelegd door Kristin Kobes du Mez in haar boek ‘Jesus and John Wayne’. Zij geeft les aan de Calvin University in Grand Rapids, in het hart van West Michigan. Zij zegt: ‘Je hoeft niet te denken dat de evangelicals hun normen en waarden aan gingen passen toen Donald Trump presidentskandidaat werd. Ze gingen snel en massaal overstag, omdat zijn stijl en zelfs zijn waarden hen aanspraken.’

Beelden van mannelijkheid

Kobes du Mez claimt dat deze – witte – evangelicals bepaalde beelden van mannelijkheid koesteren waar Trump aan voldoet. Kort door de bocht behoort elke man te zijn als acteur John Wayne: iemand die de lakens uitdeelt, die van vrouwen onderdanigheid verwacht, die confrontatie en geweld niet schuwt als dat nodig lijkt te zijn. Dat John Wayne zelf nauwelijks religieus was, vermindert hun achting voor deze man niet.

Nog zo’n ‘christelijke’ held is ‘Braveheart’, schrijft Kobes du Mez, gespeeld door Mel Gibson. In de film verbeeldt hij William Wallace, die rond 1300 als krijgsheld Schotland bevrijdde van de Engelsen. Sommige recensenten vonden het machismo van Gibson te overdreven, maar de film bleek een hit onder evangelicals.

Ik ging eens naar een megakerk in Michigan waar lange stukken van ‘Braveheart’ getoond werden als onderdeel van de preek. Ik begreep niets van de theologische relevantie, maar daar ging het ook niet over – het ging over de uitstraling van het mannelijk ideaal.

Hun formele theologie is zwaar gecorrumpeerd

We hebben de neiging om strenggelovigen te zien in het licht van hun theologische opvattingen of de moraal die zij aan de Bijbel hebben ontleend. Als je dat doet, lijkt het onbegrijpelijk dat deze gelovigen achter zo’n man aanlopen. Maar eigenlijk is hun formele theologie zwaar gecorrumpeerd door culturele waarden die vooral gericht zijn op het ­behoud van een bepaalde maatschappelijke hiërarchie die weinig met het christendom te maken heeft.

Je zou er misschien begrip voor kunnen opbrengen als evangelicals de ironie er zelf van inzagen, dat ze John Wayne of Donald Trump als onwaarschijnlijke helden inzetten om hun eigen positie te handhaven. Maar dat ze dit niet inzien en onbekommerd doorgaan op deze weg, is een teken van een ontspoorde geloofsgemeenschap.

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden