Column Jamal Ouariachi

Geert, moet je werkelijk de gruweldaad van een psychotisch iemand misbruiken voor je gratuite aanvalletjes op de rechtsstaat?

Ooit was het in Amsterdam traditie om na belangrijke voetbalwedstrijden het Leidseplein te slopen, bij zowel overwinning als verlies. Toen ik een jaar of veertien was, trok ik eens na afloop van zo’n wedstrijd met wat klasgenootjes naar het plein om de sfeer op te snuiven. Aldaar: een giftige cocktail van mensenmassa, chaos, testosteron, alcohol. Op abri’s stonden supporters te dansen, er werden reclameschermen vernield, vuurwerk vloog in het rond, een paar kerels wrikten straatstenen los uit het plaveisel. 

Ik kreeg een brok steen in handen gedrukt en smeet dat woest naar de achterruit van een abri. Het glas verpulverde voor mijn ogen en ­onmiddellijk wist ik: foute boel. Niet zozeer de vernieling zelf, niet de angst om door een politieagent in de kraag gevat te worden; nee, wat me het meest trof, was het besef dat er kortsluiting in mijn hoofd had plaatsgevonden.

Hormonen, massahysterie: waar was ik door bevangen geraakt?

Ik heb nadien godzijdank nooit meer zoiets meegemaakt, maar toch is me altijd dat besef bijgebleven: dat de boordcom­puter in onze kop, ook de mijne, onverwacht op tilt kan slaan. Inzicht daarin groeide toen ik later psychologie ging studeren en leerde over zowel de onvoorstelbare mogelijkheden van die grauwe klont neuronen die we allemaal met ons meedragen, als de gruwelijke manieren waarop dat systeem uit balans kan raken.

Volkswoede over tbs

Ik ga mijn vandalisme van destijds niet goedpraten, maar het is natuurlijk oneindig veel minder erg dan doodslag of verkrachting. Toch denk ik er nu en dan aan terug als de volks­woede over tbs weer eens de kop opsteekt. Die woede is volkomen begrijpelijk in bijvoorbeeld de zaak-Michael P., want ja, daar zijn fouten gemaakt. Helaas slaat de woede nogal eens door naar de onredelijke roep om het afschaffen van het tbs-systeem. Als je behandelingen afschaft en toch de maatschappij wil blijven beschermen, dan zul je veroordeelden met een stoornis levenslang moeten opsluiten (of hop, meteen maar de doodstraf geven).

Lijkt dat u wenselijk? Bedenk dan even dat we allemaal rondlopen met kwetsbare machinerie in ons hoofd. Brave huisvaders zijn in staat een afschuwelijk familiedrama aan te richten. Kortsluiting, vaak onverklaarbaar. Het is zelfgenoegzaam om woedend te worden op instellingen waar ze mensen behandelen voor verstoringen die ook jou en mij kunnen treffen. Tbs is niet alleen menselijk tegenover de­linquenten, maar tegenover ons allemaal.

Maandag werd bekend dat Malek F., de ‘Haagse messteker’, geen gevangenisstraf krijgt opgelegd, maar wel tbs met dwangverpleging. PVV-leider Geert ­Wilders twitterde: “Rechterlijke macht is zieker dan ziek. Een terrorist is een terrorist.” En dan denk ik: jongen toch, moet je nou werkelijk de gruweldaad van iemand die in een psychose verkeerde, misbruiken voor je gratuite aanvalletjes op onze rechtsstaat? Wat een overschatting van het eigen brein.

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze zomer samen met Marianne Zwagerman columnisten Sylvain Ephimenco en Stevo Akkerman. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden