Opinie

Geen paniek. Hard bewijs dat Chinese techgiganten spioneren is er niet

Gebouwen aan de rand van de Huawei-campus in Shenzhen, China. Beeld Bloomberg via Getty Images

Laten we niet te snel achter de VS aanrennen en Chinese technologiebedrijven weren, vindt Sico van der Meer, onderzoeker bij Instituut Clingendael.

Steeds meer landen weren grote Chinese technologiebedrijven als Huawei en ZTE uit hun telecom-netwerken. De Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Japan weigeren Huawei, de grootste producent van telecomnetwerken ter wereld, bij de opbouw van nieuwe generatie (5G) netwerken voor mobiele telefonie. Het Verenigd Koninkrijk en België overwegen dit ook. Nederland stelt zich afwachtend op. Vooralsnog terecht: hard bewijs tegen de Chinese bedrijven lijkt te ontbreken.

Al jarenlang staat China bekend om het op grote schaal stelen van technologie in andere landen. Dit lijkt vooral via cyberspionage te verlopen; hackers verbonden aan de Chinese overheid of aan staatsbedrijven dringen massaal de systemen van buitenlandse bedrijven binnen om kennis over de nieuwste technologische innovaties te stelen. Zo hebben Chinese bedrijven de modernste technologie in huis zonder daar eerst jarenlang in te investeren, zoals hun concurrenten moeten doen.

Ook al jarenlang gaan er geruchten dat deze digitale spionage deels wordt gefaciliteerd door achterdeurtjes die zitten ingebouwd in sommige Chinese elektronische producten. Als een bedrijf telecomapparatuur gebruikt met onderdelen uit een Chinese fabriek, kunnen Chinese hackers via die onderdelen wellicht een makkelijke, onbeveiligde ingang hebben om digitaal het bedrijfsnetwerk binnen te dringen. 

In het verleden zijn inderdaad wel eens computerchips met zulke achterdeurtjes ontdekt. Maar de hoeveelheid openbaar bewijs over dit soort achterdeurtjes is nog minimaal. Veel blijft vooralsnog gebaseerd op geruchten afkomstig uit kringen van inlichtingendiensten en cybersecuritybedrijven.

Geopolitieke heksenjacht

Zolang openbaar bewijs ontbreekt dat bedrijven als Huawei en ZTE actief achterdeurtjes inbouwen die door Chinese spionnen gebruikt kunnen worden, is de commotie erover speculatief. Hoewel het gevaar van Chinese cyberspionage absoluut niet denkbeeldig is, lijkt de redenatie in deze kwestie tot nu toe die van ‘waar rook is, is vuur’. 

Inderdaad, Huawei is nauw verbonden met de Chinese overheid, en ja, die Chinese overheid is zeer actief in cyberspionage. Maar hard bewijs dat één plus één hier twee is, ontbreekt vooralsnog. Wellicht hebben Westerse inlichtingendiensten overtuigend bewijs dat ze niet willen vrijgeven om hun bronnen te beschermen, maar dat zullen ze toch (deels) moeten doen. Zonder openbaring van bewijs wekt het weren van Chinese technologiebedrijven de indruk van een politiek ingestoken geopolitieke heksenjacht.

De Chinese overheid, intussen, moet wel beseffen dat deze geruchtenstroom over Chinese technologiebedrijven deels haar eigen schuld is: als China niet zo actief was in economische cyberspionage zouden geruchten waarschijnlijk minder snel serieus worden genomen.

De angst voor Chinese spionage is wellicht ook wat selectief, aangezien andere landen, de Verenigde Staten voorop, ook zeer actief (digitaal) spioneren. Daarbij zijn echter twee belangrijke nuances.

Economie leegzuigen

Ten eerste, de spionage van de VS richt zich vooral op politiek-militaire doelen. Dat is een tak van sport die, gek genoeg, al eeuwenlang min of meer wordt geaccepteerd door staten. Nederland is hier zelf ook actief in. China richt zich echter vooral op economische spionage, en dat is niet zo alom geaccepteerd in de internationale politiek. Het leegzuigen van andermans economie is terecht een taboe. Als alle investeringen in innovatie voortdurend nutteloos blijken omdat Chinese concurrenten ermee weg lopen, stort de economie van een land op een bepaald moment in. Dat bedrijven elkaar onderling bespioneren is één ding, maar een overheid die dat massaal doet is wat anders.

Een tweede nuance zit in de relatie tussen elkaar bespionerende landen. Er wordt vaak gezegd: liever bespioneerd door een bondgenoot met enigszins dezelfde normen en waarden dan door een (potentiële) vijand met tegengestelde normen en waarden. China is wat dat betreft wel echt een andere type land dan de VS op het terrein van mensenrechten en dergelijke.

De vraag is wat Nederland met de beschuldigingen aan Chinese bedrijven zou kunnen doen. Tot nu toe lijkt de overheid zich afwachtend op te stellen. En dat is terecht. Er moet echt harder bewijs op tafel komen, in het openbaar, om de beschuldigingen te kunnen onderbouwen. Vrijhandel is enorm belangrijk voor handelsnaties als Nederland, en bedrijven boycotten op basis van geruchten ondermijnt dit belang. De Nederlandse overheid zou daarom de VS (en bondgenoten) kunnen oproepen om eventueel hard bewijs te openbaren om te voorkomen dat er besluiten worden genomen op basis van mogelijk politiek ingestoken geruchten.

Geen enkel risico

Natuurlijk is alertheid altijd op zijn plaats als het gaat om communicatietechnologie. Zeker als het gaat om vitale infrastructuur, wil je geen enkel risico lopen dat iemand op afstand dingen kan aan- of uitzetten of informatie kan wegsluizen. Daarom zou de Nederlandse overheid kunnen besluiten dat er voor vitale delen van de Nederlandse digitale infrastructuur beter technologie van bondgenoten kan worden gebruikt dan van partijen die minder dicht bij ons staan qua normen en waarden.

Een andere optie is controle van belangrijke buitenlandse apparatuur voor die geïnstalleerd wordt. Maar de vraag is of zulke controles waterdicht te krijgen zijn. Bij voorkeur wordt deze kwestie in Europees verband aangepakt.

Bovenaan blijft staan: laten we ons in Nederland niet gek maken, paniek over Chinese achterdeurtjes in onze systemen is niet meteen nodig. Eerst moeten we duidelijk de feiten boven tafel halen. Laten vooral de VS maar eens echt bewijs openbaren voordat Nederland al te snel achter hen aanrent.

Lees ook:

Bij Huawei werk je tot je erbij neervalt, slaapt ter plekke en gaat weer door

Als één bedrijf symbool staat voor de technologische inhaalslag van China, dan is het Huawei: dertig jaar geleden begonnen in een flatje in Shenzhen en uitgegroeid tot grootste producent van telefoonnetwerken ter wereld. Een gigant, waar heel hard wordt gewerkt.

Is Huawei echt onbetrouwbaar, of speelbal in de handelsoorlog?

Gebruikt de Chinese overheid Huawei voor spionage-doeleinden? Of dienen zulke beschuldigingen een ander doel: voorkomen dat Huawei (en andere Chinese bedrijven) een leidende rol gaan in spelen in de techsector?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden