null

OpinieKabinetsbeleid

Geen blunders maken is ook duur

Beeld

Missers genoeg bij de overheid om over te schamperen. Maar het voorkómen van fouten kost ook tijd en geld, betoogt Jona van Loenen, hoofd research van een financiële start-up.

Er lijkt geen einde aan te komen. De ene keer zijn het de vaccinaties die onklaar zijn geraakt door amateuristisch vervoer, uitbesteed aan krokettenbakkers. De andere keer het gebrek aan een rechterlijke basis voor de avondklok. Het is een opeenstapeling van op het oog amateuristische en makkelijk te voorkomen fouten van de overheid. Waarbij het woord ‘blunders’ veelal wordt gebruikt om de lading te dekken.

Het is geen bijkomend symptoom van de coronacrisis. Nee, het is iets van alle tijden. De Bulgarenfraude, Betuwelijn en bijtelling leaseauto’s. En dan hebben we inderdaad alleen pas de letter ‘B’ van blunder gehad. Overheidsfouten die telkens gemaakt worden, maar ons elke keer weer lijken te verrassen. En als een hond die kwijlt bij het horen van een belletje, wordt het altijd gevolgd door diezelfde pavlov-achtige kettingreactie.

Eerst is iedereen geschokt. Dan stelt iedereen de vraag hoe dit in hemelsnaam heeft kunnen gebeuren. Om af te sluiten met eindeloze discussies in de plenaire zaal en aan talkshowtafels. Allemaal om te bespreken hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen. Waarbij talloze antwoorden worden gegeven, maar volledig wordt nagelaten de juiste vraag te stellen.

Wat zijn we bereid op te offeren?

De vraag is namelijk niet hoe we deze fouten in de toekomst kunnen vermijden of waarom we toch het risico nemen zulke blunders te maken. De juiste vraag is wat we bereid zijn op te offeren voor het voorkomen ervan. Het is zoals de Nobelprijswinnaar van de economie George Stigler ooit zei: “Als je nooit het vliegtuig hebt gemist, breng je te veel tijd door op luchthavens”.

Het is het punt waar continu aan wordt voorbijgegaan. Dat niet alleen het begaan van blunders geld kost, maar ook het voorkomen ervan. Net zoals niet alleen aan het missen van je vlucht, maar ook aan het erop wachten een prijskaartje hangt.

Het is de reden waarom niemand acht uur van te voren in de vertrekhal gaat zitten. Hetzelfde geldt voor onze overheid. Onze samenleving betaalt een prijs voor drugshandel, maar ook voor de aanpak ervan. Een Bulgarenfraude kan ons handenvol geld kosten, maar ook de opsporing is duur. En amateuristisch vervoer van vaccinaties zorgt absoluut zeker voor vertraging, maar hetzelfde geldt voor het perfect regelen van wél het juiste transport. Alles heeft simpelweg een prijs. Niet alleen de fouten die je maakt, maar ook wat je doet om ze te voorkomen. Niet alleen het begaan van blunders, maar ook de afwending ervan. Niet alleen wat je doet, maar ook wat je besluit na te laten.

Waterdichte oplossingen

Laten we daarom eindelijk eens van het idee afstappen dat er zoiets bestaat als waterdichte oplossingen. Dat is een illusie. Zeker in een wereld waarin we, zoals gezegd, met 50 procent van de kennis, 100 procent van de besluiten moeten nemen. Zodat we niet langer discussiëren over hoe we deze blunders kunnen voorkomen, maar welke blunders we bereid zijn om te begaan. Blunders waarvan de gemiddelde kosten van het maken, lager zijn dan het elimineren ervan. Om vervolgens te omarmen dat de overheid deze maakt. Simpelweg omdat het voorkomen ervan nog duurder zou zijn. Het is iets wat we kunnen leren van George Stigler. Als je nooit een vliegtuig hebt gemist, breng je te veel tijd door op luchthavens. Als er nooit een onschuldig persoon in de gevangenis belandt, dan veroordeel je te weinig schuldigen. En als de overheid nooit blunders maakt, spendeert die te veel geld aan de aanpak ervan.

Het is de reden waarom de overheid blunders moet blijven maken. Want de ultieme vorm van overheidsverspilling is niet het maken van blunders, maar juist het ontbreken ervan.

Lees ook:

Kabinet haalt alle juridische middelen uit de kast voor de avondklok

De rechter haalde een streep door de avondklok, maar het kabinet hoopt hem vrijdag in hoger beroep toch te redden. Rutte: ‘Ik verzoek iedereen met klem om zich aan de avondklok te houden.’

Oppositie blijft sceptisch over deze lockdown

Het kabinet handelde te laat en te licht, is het algemene oordeel nu Nederland opnieuw gedeeltelijk in lockdown gaat. Hoe had het volgens de critici dan wél gemoeten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden