null

OpinieEnergietransitie

Geef prioriteit aan energiebesparing en verhoog de energieprijzen

Beeld Trouw

De regionale klimaatplannen kiezen te eenzijdig voor zonnepanelen en windmolens om de klimaatdoelen te halen. Ze krijgen huiverige burgers niet mee, betoogt Ronald Schilt, directeur van adviesbureau Merosch.

Met het verschijnen van de dertig Regionale Energie Strategieën wordt de enorme ruimtelijke impact zichtbaar van windmolens en zonnevelden die nodig zijn om aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord te voldoen. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke weerstand ertegen. Duidelijk is dat de slag om de inzet van de publieke ruimte en de kwaliteit daarvan nog lang niet gestreden is. Ook speelt de vraag: wie gaat dit betalen?

Volgens recent onderzoek van adviesbureau PwC in opdracht van Netbeheer Nederland is ruim 100 miljard euro nodig om in 2050 een volledig klimaatneutrale economie te realiseren. Logisch dat dan ook de vraag gesteld wordt wie deze kosten veroorzaakt. Het antwoord is eenvoudig: jij en ik gebruiken te veel elektriciteit en gas.

De dominante oplossingsrichting van de regionale klimaatplannen is ons energiegebruik onschadelijk maken, in dit geval compenseren door het opwekken van duurzame energie. De rekening in de vorm van geld, ruimtebeslag en verandering van het uitzicht moeten we dan nog wel met elkaar verdelen.

Hoewel er met de energiebelasting sprake is van het ‘de vervuiler betaalt’-principe, is de hoogte van de energieprijs veel te laag om de kosten van de energietransitie mee te financieren. Die prijs is niet alleen te laag om de duurzame energiesystemen mogelijk te maken, maar ook om mensen en bedrijven te prikkelen minder energie te gebruiken.

Burgers zien de rompslomp niet zitten

Volgens CBS-gegevens neemt ons energiegebruik hooguit met circa 1 procent per jaar af. Bekend is dat als we veel meer inzetten op isolatie en efficiëntere technieken de besparing vele malen hoger kan zijn.

Echter, door te lage energiekosten duurt terugverdienen van investeringen in energiebesparing te lang. Burgers zien daardoor de rompslomp niet zitten. Bedrijven schermen met ‘weglekeffecten’ en de overheid durft niet door te pakken met het aanspreken van bedrijven op hun energiebesparingsplicht, die gereduceerd is tot een informatieplicht.

Hogere energieprijzen kunnen wel wat opleveren, maar het kost veel tijd voordat burgers en bedrijven anticiperen op deze hogere prijzen. Gevolg: we houden het thema energiebesparing beperkt en verschuiven het probleem van energiegebruik naar het opwekken van duurzame energie. Zo schuiven we problemen voor ons uit en maken ze ook letterlijk groter en duurder dan nodig. Met de inzet van duurzame energie proberen we collectief een probleem op te lossen, maar laten we na de veroorzakers en vervuilers daar rechtstreeks op aan te spreken.

Onder anderen Diederik Samsom heeft in het kader van het Klimaatakkoord enkele jaren geleden voorstellen gedaan om de energieprijs voor burgers fors te verhogen. Dat was toen politiek niet haalbaar. Dan zouden ook de burgers met een laag inkomen onevenredig hard getroffen worden, aangezien zij niet zelden in energetisch slechtere woningen wonen.

Het heeft er echter ook niet toe geleid dat woningcorporaties verplicht zijn om massaal te isoleren of om dubbelglas te verplichten, zoals sinds 2020 gebeurt in Vlaanderen.

Hogere energiebelasting voor bedrijven is politiek ook lastig. Die klagen dat ze dan door de hoge energiebelasting hun concurrentievoordeel ten opzichte van het buitenland zouden verliezen.

Makkelijke oplossingen bestaan niet

We zien tot op heden blijkbaar onvoldoende noodzaak om de vervuiler nadrukkelijker te laten betalen. Maar langzaam maar zeker wordt duidelijk dat makkelijke oplossingen niet bestaan. Er is alle reden om nut en noodzaak van energiebesparing een hogere prioriteit te geven en energieprijzen te verhogen.

Het zal niet het enige antwoord zijn op de energietransitie, maar elk bespaard kilowattuur stroom hoeft in ieder geval niet met windmolens en zonnepanelen of anderszins opgewekt te worden. Leidt de hogere energieprijs niet tot besparing, dan innen we in ieder geval geld bij de vervuiler om de energietransitie van 100 miljard euro te betalen.

Lees ook:

Nederland moet klimaatbeleid flink opschroeven

Europa verhoogt het klimaatdoel naar 55 procent CO2-daling in 2030. Om daarbij aan te haken moet een nieuw kabinet met ferm milieubeleid komen.

Beschermd natuurgebied óf een zonnepark: ‘De klimaatcrisis rukt op, terwijl de regio verzandt in een eindeloos welles-nietes’

Landgoed Quadenoord in Renkum wil een zonnepark aanleggen op een akker. Dat is zwaar omstreden, vanwege de beschermde Natura2000-status van het gebied. ‘Die status is slechts een juridische werkelijkheid.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden