Levenseinde

Geef ouderen de mogelijkheid van een vrijwillige dood

Niemand kan beter oordelen over de motieven en de beslissing dood te willen gaan dan de direct betrokkene zelf, reageert lezer Bohdan Malisz op tegenstanders van het wetsvoorstel over ‘voltooid leven’.

Stem niet voor het wetsvoorstel over ‘voltooid leven’, roepen Job de Haan en Theo Brand de Kamerleden van GroenLinks op (Opinie, 3 januari). Het idee van een ‘waardig levenseinde’ moet volgens de auteurs worden vervangen door een ‘waardige levensavond’, met zorg toevertrouwd aan de sociale hulp en de naasten. Daarmee spreken ze zich uit tegen de mogelijkheid van een vrijwillige dood.

Daar hebben ze in principe volledig recht op. Waarop geen recht bestaat is, onder volwassen burgers onderling, een ander hun eigen wil opleggen. Gelukkig beschermt het democratisch systeem van dit land ons daartegen.

Anderzijds verplicht dit systeem de wetgever rekening te houden met de legitieme wensen van minderheden, zoals de ouderen, voor zover anderen daar geen schade van ondervinden. Dit is het geval met het recht op vrijwillige dood waar D66 voor pleit namens een aanzienlijke groep ouderen en andere voorstanders van zelfbeschikking.

Een deel van de argumenten aangevoerd door De Haan en Brand geldt niet voor mensen met andere opvattingen, en voor hun bezwaren kunnen oplossingen worden gevonden.

Vijf betrokken partijen

In de discussie over de wet ‘voltooid leven’ zijn vijf ‘partijen’ te onderscheiden: de direct betrokkene, diens naaste(n), de wetgever, de uitvoerders en de maatschappij. Als 81-jarige ‘ervaringsdeskundige’ geef ik mijn visie op de rol van die partijen in de kwestie van een vrijwillige dood voor ouderen.

Ten eerste, niemand kan beter oordelen over de motieven en de beslissing dood te willen gaan dan de betrokkene zelf. Het idee om aan iemand anders toestemming te moeten vragen, is kleinerend en irrelevant. Een leeftijdsgrens van 75 jaar is alleszins begrijpelijk, want dan pas bestaat de garantie dat dit besluit rustig en goed overwogen tot stand is gekomen. Het respecteren van de doodswens op grond van onverdraaglijk lichamelijk en psychisch lijden wordt afdoende behartigd door de wet op euthanasie.

De rol van de integere en goed bedoelende naaste(n) is de wens van de direct betrokkene te respecteren en deze te steunen. De wetgever dient het recht van de betrokkene vast te leggen en de uitvoering daarvan te faciliteren.

Terecht wijzen de auteurs op de moeilijkste rol, die van de vierde partij, de uitvoerders. Begrijpelijk dat veel artsen terugdeinzen voor het idee om iemand te moeten doden. Daarom zouden ze vrij moeten worden gesteld van die verantwoordelijkheid. Die moet in handen worden gelegd van de betrokkene zelf, waardoor niemand zich schuldig hoeft te voelen.

De uitvoering van zijn/haar wens zou beter behartigd kunnen worden door een speciale instelling waarvoor functionarissen worden gerekruteerd vanuit het Expertisecentrum voor Euthanasie. Die groep met de verzekerde kwalificaties en een bewezen hoog ethisch niveau zou aan de betrokkene een effectief en veilig zelfdodingsmiddel (een ‘pil van Drion’) beschikbaar moeten stellen, alsmede professionele begeleiding. Zij zou er onder meer op moeten toezien dat er geen sprake is van druk op de betrokkene door een geldzuchtige familie.

Weinigen zullen er gebruik van maken

Tenslotte is er nog de maatschappij. Hoewel de maatschappelijke bemoeienis met het onderwerp ‘voltooid leven’ groot is, heeft die niets te maken met de individuele beslissing van de betrokkene. In dit geval is die rol mijns inziens nihil.

Vaak wordt gevreesd dat een wettelijke mogelijkheid van vrijwillige dood een aanlokkende kracht op ouderen zal hebben. Geen zorgen: het natuurlijke overlevingsinstinct van de mens is zeer sterk. Veel mensen vinden alleen al het bestaan van die mogelijkheid geruststellend, weinigen zullen er werkelijk gebruik van maken.

Lees ook:

 GroenLinks moet kritisch zijn op het voorstel van D66 over voltooid leven

Een wet die mensen het recht geeft hulp te krijgen bij actieve levensbeëindiging zonder medische indicatie, opent de deur naar een samenleving waarin kwetsbare mensen zich sneller overbodig zullen voelen, waarschuwen Job de Haan en Theo Brand, verbonden aan GroenLinks.

Een wegwijzer in het doolhof van voltooid leven

Dit wordt het jaar van het voltooid-levendebat. Eind deze maand verschijnt een onderzoek dat het kabinet hierover liet uitvoeren. Het moet onder meer uitwijzen hoeveel 55-plussers leven met een doodswens. D66 komt daarna met een voorstel voor een voltooid-levenwet. Wat moet u weten voordat de discussie losbarst? Een wegwijzer in dit ideologisch beladen begrippendoolhof.

‘Als er een pil van Drion op mijn nachtkastje zou liggen, nam ik die meteen’

Waarom zien sommige ouderen hun leven als voltooid? Over drie weken verschijnt een onderzoek, in opdracht van het kabinet. Trouw gaat alvast op zoek naar het antwoord. Vandaag deel 1: Kees Kentie. ‘Anderen hadden in mijn plaats meer gedaan dan in bed liggen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden