Opinie

Geef kinderen de ruimte om zonder toezicht buiten te spelen

Spelen in de natuur geeft kinderen ervaringen die ze binnenshuis nooit zullen opdoen. Beeld ANP

Kinderen komen steeds minder vaak buiten. En dat is jammer, vindt promovendus Wessel Ganzevoort, want spelen in de natuur is goed voor hun fysieke en mentale gezondheid. 

Ik val maar gelijk met de deur in huis: ik begeef me op glad ijs. Als er iets is wat je nooit moet doen, dan is het ouders vertellen hoe ze hun kinderen moeten opvoeden. En toch ga ik dat doen. Waarom? Omdat we op het punt staan iets heel belangrijks te verliezen. Ik heb het over buiten spelen in de natuur.

Jazeker, buiten spelen. Velen hebben uit hun eigen jeugd vaak mooie herinneringen aan buiten spelen: de kleuren en geuren, het ontdekken en het zelf (of met de buurkinderen) beslissen of het vandaag tikkertje of verstoppertje wordt.

Minder buiten dan gevangenen

Maar vandaag de dag is het anders. Sommige ouders hebben misschien kinderen die dolgraag buiten spelen, maar in menige huiskamer klinken geregeld zinnen als ‘Waarom zit je achter je telefoon met dit mooie weer?’ of ‘Wat maakt dat beetje regen nou uit? Je bent niet gemaakt van suiker’.

Onderzoek van Jantje Beton laat zien dat buiten spelen voor veel kinderen al lang niet meer vanzelfsprekend is. Een Britse studie uit 2016 becijferde zelfs dat driekwart van de Britse kinderen inmiddels minder vaak buiten komt dan gevangenen. Het is dus iets waar heel veel ouders mee worstelen.

Maar die worsteling is alle moeite dubbel en dwars waard. Spelen in de natuur geeft kinderen ervaringen die ze binnenshuis nooit zullen opdoen. In haar werk zet hoogleraar Louise Chawla nauwkeurig uiteen wat de toegevoegde waarde is van natuurcontact voor kinderen. Spelen in de natuur blijkt goed voor fysieke gezondheid (gewicht, spieren, weerstand), mentale gezondheid (concentratie, rust) en de kwaliteit van het spelen (creativiteit, fantasie, samenwerking).

Net zo belangrijk is het effect van natuurervaringen in de jeugd op de band met en de zorg voor de natuur. Zo laat een studie onder Zweedse kinderen zien dat nabijheid van groen samenhangt met meer zorg en empathie voor planten en dieren. Ook in ons eigen onderzoek naar Europeanen die sterk zijn betrokken bij natuurbescherming valt het ons op dat vaak wordt terugverwezen naar directe natuurervaringen in de jeugd.

Dit is ook waarom natuurorganisaties als Staatsbosbeheer en IVN veel initiatieven hebben om kinderen de natuur in te krijgen: zij zien ook hoe steeds meer ouders hiermee worstelen. Bijvoorbeeld: tot hoe ver van uw ouderlijk huis mocht u vroeger struinen zonder toezicht? Voor veel kinderen is de afstand die ze op eigen houtje mogen afleggen minimaal geworden. Met elke generatie verliezen onze kinderen steeds meer hun right to roam.

Computeren is voor veel kinderen een aantrekkelijk alternatief voor buiten spelen. Beeld ANP

Op ontdekkingstocht

En als kinderen dan buiten mogen zwerven, dan houden ouders graag een oogje in het zeil. Denk aan alle child tracking-apps die je kunt gebruiken om altijd te weten waar je kinderen zijn en wat ze uitspoken. De behoefte aan veiligheid is begrijpelijk, maar het is nou juist spelen in de natuur zonder toezicht wat de meest spannende en gedenkwaardige ervaringen oplevert. Lekker zelf op ontdekkingstocht en vertrouwen op je eigen verbeeldingskracht en vindingrijkheid.

De oplossing is tweeledig. Stap één is duidelijk: laat kinderen buiten spelen. Stap twee zal voor ouders een heel stuk lastiger zijn: ervoor zorgen dat kinderen ook naar buiten willen. Hiervoor is het belangrijk aan te sluiten bij hun eigen leefwereld door kinderen vrijheid te geven en ze op avontuur te laten gaan. Dat vereist lef en doorzettingsvermogen.

Dit is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid naar alle kinderen. Niet alleen morgen, op Buitenspeeldag, maar het hele jaar door. Laat kinderen buiten spelen en laat ze daarin los.

Wessel Ganzevoort is promovendus bij het Centre for Connecting Humans and Nature (CCHN) aan de Radboud Universiteit

Lees ook: 

Ga met je kinderen mee buiten spelen, zonder mobiel

Ouders vinden het belangrijk dat hun kinderen buiten spelen. Maar zelf meegaan, dat is toch lastig, blijkt uit een enquête van Jantje Beton. Zeker zonder mobiel.

In speelwijk Stokhasselt gaan de ouders mee naar buiten

Jantje Beton en buurtverenigingen proberen vandaag alle kinderen naar buiten te lokken met speelparcoursen en luchtkussens. In Tilburg gingen ze al in 2010 met de jeugd ‘op avontuur’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden