null

OpinieCoronavaccin

Geef het vaccin niet op basis van leeftijd, maar op basis van kwetsbaarheid

Beeld

De ene oudere is de andere niet. Leeftijd is geen goed criterium om te bepalen wie als eerste het coronavaccin moet krijgen, vindt publicist Bert Ummelen.

Voorlopig lijken we niet af te stevenen op een ­tekort aan bedden op de intensive care. Met de komst van een coronavaccin is de discussie over het al dan niet selecteren op basis van leeftijd hopelijk een academische. In een onlangs naar de Kamer ­gestuurde aangepaste versie van het ‘ic-draaiboek’ handhaven de opstellers hun standpunt dat, mocht het beddentekort zo groot worden dat

er niet meer op medische gronden geselecteerd kan worden, leeftijdsfase beslissend mag zijn. Het principe van fair innings, dat inhoudt dat mensen zo veel mogelijk gelijke kansen moeten hebben om diverse levensfases te doorlopen, rechtvaardigt dat jongeren voorrang krijgen op ouderen, lezen we. Tegelijk verzekeren de schrijvers dat iedereen, hoe oud ook, in principe op de ic moet kunnen komen. Schurende principes, zou je zeggen.

Hinderlijk is het opgeroepen beeld van aanbieden of onthouden van goede zorg. Goede zorg betekent ook de vraag stellen of een curatief behandeltraject wel in het beste ­belang van de patiënt is. Al dan niet opnemen op de ic is een verbijzondering van die vraag.

Een gespiegelde discussie hebben we nu over wie voorrang verdient bij de komende vaccinaties. Volgens de Gezondheidsraad moeten naast medische risicogroepen 60-plussers het eerst aan de beurt komen. Zo zou in korte tijd de meeste ‘gezondheidswinst’ kunnen worden behaald. Uit de hoek van het gezondheidsrecht is naar voren gebracht dat dit uitgangspunt de sociale dimensie van kwetsbaarheid voor het virus negeert. Leef- en werkomstandigheden doen ertoe. Los daarvan valt af te dingen op dit voorrangsbeleid.

Maatwerk

Onmiskenbaar is het verband tussen veroudering en de kans op een ernstig ziektebeloop. Net als zo veel in ons lichaam, slijt met de jaren ons immuunsysteem.

Ook blijkt een coronabesmetting bij ouderen zich soms atypisch te manifesteren. Was geriatrische expertise van meet af aan in het beleid betrokken, dan was de ramp in onze verpleeghuizen wellicht minder groot geweest. Dan hadden die bij

de verdeling van beschermende middelen vooraan, in plaats van achteraan gestaan. Dan was er ook aandacht geweest voor de kwaliteit van laatste levensdagen en sterven.

Volgens de plannen van het kabinet zijn de eerste vaccins bestemd voor zorgpersoneel in verpleeghuizen, thuiszorg, wijkverpleging en gehandicaptenzorg. Mantelzorgers vallen buiten de boot, maar ook zonder hen is de eerste levering al onvoldoende.

Het illustreert hoe ruim bemeten 60-plus als risicogroep met voorragng is. Nederland telt zo’n vijf miljoen 60-plussers. Het is zo goed als uitgesloten dat al die mensen op korte termijn ingeënt kunnen worden. Een effectief voorrangsbeleid zal meer maatwerk moeten zijn. Dat kan als leeftijd als maat wordt losgelaten. Kalenderleeftijd en biologische leeftijd vallen lang niet altijd samen. Een beter richtsnoer is de mate van kwetsbaarheid.

Kwetsbaarheid

Kwetsbaarheid (of frailty) is een breed geaccepteerd concept in de ouderenzorg. Of vooral naar de mensen met de hoogste leeftijd en de meest broze gezondheid moet worden gekeken, is de vraag.

In de richtlijn voor afweging van voor- en nadelen van ziekenhuisopname van ouderen met corona wordt een schaal genoemd die negen graden van kwetsbaarheid onderscheidt. De schaal loopt van ‘zeer fit’ tot ‘terminaal’.

Deze zogeheten Rockwood-schaal biedt ook een goede oriëntatie om te bepalen wie bij voorrang opgeroepen moeten worden voor een prik. Dat zijn dan niet de zeer fitte ouderen en evenmin de zeer kwetsbaren.

De eersten hebben nauwelijks een verhoogd risico om besmetting niet goed te boven te komen, voor de laatsten biedt het vaccin naar alle waarschijnlijkheid geen bescherming. Het gaat dus om de middengroep van ouderen met, in de termen van de schaal, ‘risico van kwetsbaarheid’ en om de ‘licht kwetsbaren’.

Lees ook:

Welke vaccinstrategie is het beste? Dit zijn de opties

Niet iedereen kan meteen worden ingeënt tegen corona. Wat is de beste aanpak?

Het coronavaccin eerst voor de alleroudste Nederlanders? Slechte keuze, vindt ethicus Peter Singer

Overheden kijken in de coronacrisis te veel naar het redden van levens en te weinig naar het redden van levensjaren, waarschuwt de Australische ethicus Peter Singer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden