Opinie

Geef het mbo en de hogescholen zekerheid, zoals universiteiten die al hebben

Computerlokaal van mbo-school Scalda Goes. Beeld Hollandse Hoogte / Evert van Moort

Door het huidige beleid gaat het onderwijsaanbod in de regio onherroepelijk verschralen, vrezen Anka Mulder (Saxion Hogeschool) en Henk Pijlman (Hanze Hogeschool).

De discussie over toegankelijk onderwijs gaat vaak over zaken als kansenongelijkheid, internationalisering en selectie-instrumenten. Zelden over de vraag of er überhaupt onderwijs is in de vorm van een middelbare beroepsopleiding, hogeschool of universiteit. Op dit moment is dit type van toegankelijkheid in Nederland nog goed geregeld, want in elke regio kunnen studenten kiezen uit een mbo-, hbo- of universitaire opleiding die bij hen past. De demografische krimp gaat hierin waarschijnlijk verandering brengen.

Onlangs was in het nieuws dat een nieuw mbo-schoolgebouw in Zeeland wordt geopend. Een van de vragen was of het niet vreemd was om een nieuw gebouw neer te zetten in een krimpregio. Eigenlijk is juist díe vraag vreemd. Want natuurlijk zet Zeeland in op goede voorzieningen voor zijn studenten.

Krimp

In grote delen van Noord-, Oost- en Zuid-Nederland is al sprake van een demografische krimp, of komt die eraan. Nu al zijn de consequenties daarvan te merken in het basis- en voortgezet onderwijs. Klassen worden samengevoegd en sommige basisscholen verdwijnen zelfs. Ook het mbo en het hoger onderwijs beginnen de eerste effecten te voelen.

Je kunt je afvragen of het erg is, zolang de scholen, hogescholen en universiteiten maar goed boekhouden en op de krimp anticiperen. Maar net als in de Randstad is in deze regio's het aantal vacatures en dus de behoefte aan afgestudeerden groot. Ook Noord-, Oost- en Zuid-Nederland hebben te kampen met moeilijk vervulbare functies in techniek, onderwijs en zorg.

Onderwijs heeft daarnaast een bredere functie. Het zorgt niet alleen voor de arbeidskrachten van de toekomst, studenten zijn als student al een motor voor de economie. Ze zorgen voor vraag naar huisvesting, horeca, winkels, huisartsen, cultuuraanbod, enzovoort. Studenten leveren kortom een grote bijdrage aan de vitaliteit van een regio.

De huidige onderwijsfinanciering stimuleert onbedoeld een concentratie van het beroeps-, hoger en universitair onderwijs in de Randstad. Want onderwijsinstellingen worden per student gefinancierd. Instellingen in 'de regio' kunnen alle opleidingen niet in de lucht houden wanneer studentenaantallen afnemen. Kleine opleidingen en faciliteiten zoals praktijkruimtes en labs zullen daardoor onder druk komen te staan. Dit heeft een verschraald onderwijsaanbod tot gevolg.

Niet bagatelliseren

Ook het politieke debat over de toekomst van middelbaar beroeps-, hoger en universitair onderwijs richt zich vaak op de Randstad. Een voorbeeld daarvan is de discussie over internationalisering van hoger onderwijs. Wij willen de problemen die ontstaan door een te snelle of te forse internationalisering niet bagatelliseren, maar een toevloed aan internationale studenten psychologie in Amsterdam is echt iets anders dan meer internationaal talent aantrekken voor technische opleidingen (en vacatures) in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland. Want ook daar zijn goed opgeleide mensen essentieel voor de regionale economie.

Wij (samen met nog drie andere hogescholen in de regio) kunnen ons niet voorstellen dat iemand de verschraling van het onderwijs buiten de Randstad een acceptabele ontwikkeling vindt. Ons pleidooi is een regionaal onderwijsbeleid voeren, waarin de verschillen binnen ons land worden erkend. Dus breng nuance in de discussie over internationalisering. Haal de scherpe kanten uit het financieringsmodel door het minder studentafhankelijk te maken. Stel instellingen in staat om een breed aanbod te handhaven. Geef het mbo en de hogescholen een vaste voet, net zoals universiteiten die al hebben. Kortom, garandeer ook in de toekomst toegankelijk middelbaar beroeps- en hoger onderwijs in heel Nederland.

Ook John Dane (HZ University of Applied Sciences)Erica Schaper, (NHL Stenden Hogeschool) en Luc Verburgh (Hogeschool Zuyd) werkten mee aan dit opiniestuk. 

Lees ook:

Help, waar zijn de leerlingen?

Videolessen, fusies of zelfs opheffing: nu het aantal leerlingen in Nederland terugloopt, staat het onderwijs voor een forse uitdaging. In de Achterhoek slaan scholen de handen ineen om de krimp het hoofd te bieden. ‘We experimenteren hier met de toekomst.’

‘Industriële Revolutie IV vergt breed plan voor technisch onderwijs’

Het onderwijs leidt nog steeds massaal mensen op voor banen die straks niet meer bestaan en levert te weinig technici af. Doekle Terpstra, voorzitter van ondernemersorganisatie Techniek Nederland, pleit er daarom voor om het technisch onderwijs snel ruim baan te geven, ook financieel. ‘We moeten ook naar de fundamenten van ons onderwijsstelsel durven kijken.’   

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden