null

OpinieSrebrenica

Geef erkenning aan Dutchbatters én hun omgeving

Beeld

Vergeet behalve het thuisfront van Bosnië-veteranen ook niet de bewoners van Srebrenica, schrijven Nicole Immler en Siri Driessen, die het effect onderzoeken van terugkeerreizen van veteranen.

Erken het echte leed van Srebrenica, dat van de ­nabestaanden’, schreef Trouw (hoofdredac­tioneel commentaar, 16 februari) naar aanleiding van het nieuwe onderzoeksrapport naar het welzijn van de veteranen van Dutchbat 3 en hun behoefte aan zorg, erkenning en waardering. De redactie legt de vinger op een van de vele zere plekken in de Nederlandse omgang met ‘Srebrenica’: de geringe aandacht voor de pijn van de na­bestaanden. Dit is belangrijk, ook vanuit een ander oogpunt: erkenning is relationeel.

Onderzoek laat zien dat het bij ­erkenning gaat om het herstel van relaties met diegenen die naast of ­tegenover je staan. Erkenning gaat niet alleen over Defensie en de veteraan van Dutchbat 3, het gaat ook over de dialoog binnen families en binnen de veteranengemeenschap, over de dialoog met de Bosnische gemeenschap in Nederland en Bosnië. Dit relationele aspect van erkenning komt in het voorgestelde beleid weinig aan de orde: de nadruk ligt op de veteraan. Het kenmerk van Defensie, net als van het ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, is de in­dividuele benadering.

Meer dan zorg

Dat erkenning hier vooral in de taal van zorg wordt besproken, ligt in de natuur van beide instellingen. Toch is erkenning meer dan een zorgplicht. Erkenning is een breder maatschappelijk proces. Herken dat, en bevorder dit proces.

Het is mooi en belangrijk dat Defensie in haar reactie op het onderzoeksrapport de behoeftes van de Dutchbatveteraan onderkent. Zo ontvangen alle veteranen 5000 euro, kunnen zij en hun thuisfront een beroep doen op zorg, maar bovenal gaat Defensie terugkeerreizen mogelijk maken naar Srebrenica. De vraag is alleen: wie heeft aan de Bosniërs gedacht die in het kleine stadje Srebrenica leven, in vaak gemarginaliseerde omstandigheden? Op welke manier kunnen zij baat hebben bij de komst van achthonderd Dutchbatters?

De terugkeerreis zou inderdaad een manier kunnen zijn om ook de relatie tussen Nederlanders en Bosniërs verder te verkennen. Ons onderzoek naar de ervaringen met terugkeerreizen van veteranen geeft aan dat die in bepaalde gevallen kunnen helpen om relaties te herstellen en vernieuwen. Ontmoetingen met de lokale bevolking spelen een ­belangrijke rol. Deze ontmoetingen zouden wederzijds iets kunnen opleveren: het verruimen van de blik op zichzelf en de ander. Uiteindelijk zou dit ook wederzijdse erkenning kunnen bevorderen. Zulke ontmoetingen ontstaan meestal niet zomaar, maar kunnen wel opgezocht worden, door in kleine groepen naar elkaar te luisteren. Eerst het verhaal van de Bosniërs, en dan wat je zelf hebt ervaren, gezien en gevoeld. Voorbereiding is hierin essentieel: weet wat er speelt in Srebrenica.

Thuisfront

Nu de minister het besluit heeft ­genomen terugkeerreizen te gaan organiseren, pleiten wij voor meer aandacht voor de plek die de reizen kunnen hebben voor Bosniërs. Daarnaast is het belangrijk om ook te kijken naar de betekenis die de reizen kunnen hebben voor de families van de veteranen. Ook zij voelen zich niet gezien.

We weten dat de mensen van het thuisfront nog dagelijks kampen met de nasleep van missies, maar hun ervaringen komen in het debat en het nieuwe rapport nauwelijks naar voren. “Ons heeft nooit iemand iets gevraagd. Ik ben er echt boos over, nog steeds”, vertelt de vrouw van een Bosniëveteraan. Wat kan het thuisfront aan een terugkeerreis hebben? Een veteraan die met het thuisfront op stap gaat wordt niet langer enkel als militair, maar ook als individu gezien. Dit kan een nieuwe dynamiek opleveren.

Zoals historicus Bob de Graaff ooit schreef is Srebrenica ‘van ons ­allen’. Van alle veteranen, van de ­Nederlandse samenleving, van de Bosniërs. Dus is ook de oplossing van ons allemaal. De vraag is waarom we onze blik alleen op Dutchbat 3 blijven richten. ‘Sre­brenica’ verdient een breder debat.

Lees ook:

Erken het echte leed van Srebrenica, dat van de nabestaanden

De achtduizend in Srebrencia vermoorde moslims en hun nabestaanden zijn de echte slachtoffers, schrijft de commentator Trouw.

Kabinet geeft Dutchbat gebaar van erkenning en eenmalig bedrag

Het kabinet wil meer aandacht schenken aan het gebrek aan waardering dat veel veteranen van Dutchbat ervaren.Ze krijgen onder meer het symbolische bedrag van 5000 euro belastingvrij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden