Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geef de boer de ruimte, maar wel binnen strikte randvoorwaarden

Opinie

Jan Willem Erisman en Nick van Eekeren

Boer Niels Rutten © Joris Van Gennip
De Staat van de Boer | Opinie

Laat de boer zelf bepalen hoe hij zijn bedrijf voert, en stel alleen randvoorwaarden die over landschap, dierenwelzijn en milieu gaan, schrijven Jan Willem Erisman, directeur Louis Bolk Instituut en hoogleraar Integrale Stikstofstudies aan de VU en Nick van Eekeren, senior onderzoeker Agrobiodiversiteit en Duurzame Veehouderij aan het Louis Bolk Instituut.

De boer zit vast in een systeem dat we als maatschappij hebben gecreëerd. De angst na de hongerwinter en het vrije marktprincipe hebben geleid tot steeds hogere producties, maar ook tot een economisch model waarbij de bedrijven rond de boer meer omzet hebben als de boer meer produceert.

Lees verder na de advertentie

Banken, toeleveranciers, afnemers en de supermarkten profiteren ervan. Oók de consument, want voedselprijzen waren in Nederland nog nooit zo laag. Tegelijkertijd heeft de boer zijn ondernemerschap uit handen gegeven aan de coöperaties die zijn uitgegroeid tot multinationals. 

De boer heeft zijn on­der­ne­mer­schap uit handen gegeven aan de coöperaties die zijn uitgegroeid tot multinationals

Boeren opereren op een wereldmarkt waar de prijzen onder druk staan. De arbeidskosten en grondprijzen zijn in andere landen namelijk veel lager waardoor er grote druk ontstaat op de kostprijs van productie in Nederland. Een niet vol te houden situatie, noch voor de boer, noch voor de grote bedrijven, noch voor de maatschappij.

Boeren willen minder regels

Boeren willen dit graag anders, dat blijkt duidelijk uit de 'Staat van de Boer'. Het is ook onze ervaring in het veld. Meer natuur, zorg voor grond en landschap, met de nodige ruimte om zo veel mogelijk zelf voor het bedrijf, de dieren en het landschap te zorgen. Daarbij komt het verlangen naar minder regels.

Toch zit er nog wel iets dubbels in: daar waar boeren het anders willen, zijn ze ook geschoold om te groeien en worden daar ook in gestimuleerd door de bank, toeleveranciers, afnemers en verkopers van middelen. Op het moment dat het melkquotum werd losgelaten, in 2015, stonden er vele nieuwe stallen klaar om te worden gevuld: eindelijk ruimte om te groeien. Maar door de groei werden de milieudoelen overschreden, waardoor de overheid zich genoodzaakt zag om in te grijpen en het fosfaatplafond in het leven te roepen.

Vrijheid met strikte voorwaarden

De vraag is nu hoe je maximale vrijheid geeft zodanig dat iedereen er een goede boterham mee verdient en ook nog binnen de grenzen van de kwaliteit van onze leefomgeving blijft.

Wij pleiten voor een resultaatgericht beleid dat de kwaliteit van ons publieke goed respecteert. Het gaat dan om een gezonde bodem in een aantrekkelijk en robuust landschap waar wordt geboerd voor gezond voedsel zonder belasting van lucht, water, klimaat, natuur en biodiversiteit. We moeten niet meer opleggen hoe de boeren het moeten doen, maar ze de vrijheid geven om binnen strikte randvoorwaarden te produceren. Hierbij worden wel sancties opgelegd als resultaten niet worden gerealiseerd. Het publieke goed is te waardevol om er onzorgvuldig mee om te gaan, die mening delen we allemaal: de boer, maar ook de burger wil het beste voor nu en in de toekomst voor zijn of haar kinderen.

Een hogere prijs voor voedsel

Het staat boeren vrij hoe ze de resultaten gaan realiseren, dat stimuleert ondernemerschap en innovatie. Het kan biologisch, natuurinclusief, via kringlooplandbouw of hoog-technologisch. Laat vooral de routes vrij, volg ze goed met tussendoelen en corrigeer op tijd als de doelen niet integraal worden gehaald. Belangrijk is dat de overheid de doelen voor het publieke goed en bijbehorende sancties vaststelt. Dan heeft de boer de gewenste vrijheid. Dit leidt uiteindelijk ook tot een diversiteit van oplossingen.

Een gezonde leefomgeving, aantrekkelijk landschap en gezond voedsel zal bijdragen aan maatschappelijke en financiële waardering voor de boeren. Waterschappen, natuurorganisaties en overheden zien hun onderhoudskosten verminderen en kunnen zo de boeren ondersteunen. De consument zal een hogere prijs voor voedsel betalen om dat alles mogelijk te maken. Kwaliteit van leven is nou eenmaal niet gratis.

Lees ook: 

De kloof tussen boer en burger moet worden gedicht

De werkwijze van de meeste Nederlandse boeren sluit slecht aan bij de wensen die leven in de samenleving, en de politiek slaagt er slecht in die kloof te overbruggen. Daarom is het tijd voor een Nationaal Landbouwakkoord.

De Staat van de Boer

Fipronil-eieren, het melkquotum, bijengif, mestfraude; het agrarisch bedrijf haalt de afgelopen jaren met grote regelmaat de kolommen van de krant, en vaak in negatieve zin. In de debatten die daarop volgen wordt vooral over de boer gesproken, niet mét hem. Volgens Trouw is het tijd die boer eens op te zoeken. Hoe gaat het anno 2018 met hen?

Deel dit artikel

De boer heeft zijn on­der­ne­mer­schap uit handen gegeven aan de coöperaties die zijn uitgegroeid tot multinationals