Opinie

Geef de biologische sector eindelijk zijn verdiende ruimte

Handmatig onkruid verwijderen op een biologisch-dynamisch akkerbouw- en tuinbedrijf. Beeld ANP

De bioboeren zijn pioniers in duurzaamheid. Maar waar is de beloning voor hun werk, vraagt Hilde-Anna de Vries.

Het wordt stil op ons platteland. Insecten verdwijnen in rap tempo, natuurgebieden verstikken en van typische boerenlandvogels als de grutto is nog maar een fractie over. De oorzaak is inmiddels breed bekend: de jarenlange intensivering van de landbouw, waardoor natuur en milieu én ons klimaat ernstig worden belast.

Afgelopen week presenteerde minister Schouten haar plannen voor de toekomst. Nederland moet volgens haar in 2030 vooroplopen in de duurzame landbouw. De bewindsvrouw voelt de urgentie, dat is duidelijk. Maar de uitwerking van haar visie is flink onder de maat. Die doet geen enkel recht aan de bestaande biologische boeren.

Zij zijn de voorlopers van de door Schouten gewenste kringlooplandbouw en hard nodig in de omslag naar een ecologische landbouw met minder dieren. De bioboeren zouden dan ook op handen moeten worden gedragen, maar dat blijkt niet uit haar plannen.

Al jarenlang wordt de biologische sector in Nederland stelselmatig de kop ingedrukt door spelers die baat hebben bij intensieve landbouw. Het resultaat van een systeem waarin banken, retail en toeleveranciers, mede dankzij export, meer verdienen wanneer de boer meer produceert.

Weggezet als romantisch

Biologisch boeren worden door kopstukken als Louise Fresco (WUR/Syngenta) en Aalt Dijkhuizen (Topsector AgriFood) zelfs weggezet als ‘romantisch’ of ‘niet duurzaam’. Zij kleuren het debat vanuit de topposities die ze hebben en zien in efficiency de oplossing voor het voedselvraagstuk.

Partijen als de Land- en Tuinbouworganisatie en de Nederlandse Zuivel Organisatie behartigen vooral de belangen van de gangbare sector. Geen wonder dat het areaal biologisch in Nederland slechts iets meer dan 3 procent van het totaal betreft. Daarmee zitten we flink onder het Europese gemiddelde van 7 procent.

Een schrijnend gevolg hiervan is het fosfaatrechtenstelsel dat werd ingevoerd om het mestoverschot aan te pakken. Tientallen biologische melkveehouders gaan hierdoor over de kop en het zet de biologische sector op slot.

Dit stelsel raakt met name de bioboeren en omschakelende boeren die bij ingang van het stelsel hun bedrijf nog niet op het niveau hadden waarop zij hadden geïnvesteerd. Ze moeten dure fosfaatrechten kopen om te kunnen blijven produceren.

Onrechtvaardig

Deze kosten zijn voor de biologische sector bijna niet terug te verdienen. Onrechtvaardig, want het zijn niet de bioboeren die bijdragen aan dit overschot. Zij hebben namelijk genoeg grond voor de eigen mest. Omdat er zelfs een tekort aan biologische mest is, lijdt ook de biologische akkerbouw onder deze wetgeving. De voorlopers worden zo gestraft voor de gevolgen van de gangbare sector.

De natuur en ons klimaat roepen om een transitie naar ecologische landbouw met minder dieren. Daar is draagvlak voor nodig, dat niet vanzelf ontstaat. Dit geluid wordt al jarenlang overschreeuwd door de spelers die geld verdienen met de status quo. De kleine groep die bij uitstek al volgens kringloopprincipes werkt, de biologische sector, wordt daardoor niet gehoord. 

Aan minister Schouten, wier plannen vandaag in de Tweede Kamer worden besproken, de taak om de kringlooppioniers een stem én een podium te geven. Zo kan ze de transitie naar een ecologische landbouw mogelijk maken. Te beginnen met de bioboeren te ontheffen van het fosfaatrechtenstelsel.

Lees ook:

De vernieuwingen in de landbouw raken boer, consument én dier

De consument die hoge eisen stelt aan de producten van boeren, zal ook meer moeten betalen, vindt minister Schouten.

In sneltreinvaart heeft het stikstofdossier zich opgewerkt tot de grootste kopzorg van het kabinet

De coalitie en het kabinet zitten in de maag met de stikstofuitspraak van de Raad van State. De ChristenUnie wil uitstel van de opening van Lelystad Airport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden