null

OpinieLerarentekort

Geef basisschooldocenten niet evenveel salaris als docenten in het middelbaar onderwijs

Basisschooldocenten krijgen straks evenveel loon als hun collega's in het voortgezet onderwijs. Maar lonen moeten niet afhankelijk zijn van ‘zwaarte', maar van de genoten opleiding, denkt neerlandicus Kees Ingelse.

Kees Ingelse

Het nieuwe kabinet wil volgens het coalitieakkoord de salarissen van leerkrachten in het basis- en voortgezet onderwijs gelijktrekken. Dat moet helpen tegen het lerarentekort. Voorop gesteld: een forse salarisverhoging in het basisonderwijs lijkt me zeer terecht. Maar… tot nu toe zijn verschillen in salariëring – en niet alleen in het onderwijs – veelal gerelateerd aan het niveau van de gevolgde opleiding. Dat geldt onder andere voor medisch, technisch en onderwijskundig personeel.

Vaak is dat verschil in beloning gebaseerd op zwaarte en duur van de opleiding. Het maakt uit of iemand de ingenieurstitel ir (universitair geschoold) voor of ing (hbo geschoold) achter zijn naam draagt. Ook tussen huisarts en specialist en tussen onderwijzer en docent zijn zo loonverschillen ontstaan.

Terecht of niet terecht, als we puur naar het beroep van de ‘afgestudeerden’ kijken, dan wordt wegen van de zwaarte, duur en belasting ervan een hele klus. We hebben achter de schermen van de ic’s kunnen kijken, waar zowel artsen als verpleegkundigen tot het uiterste gaan. Allen zeer gewaardeerd, maar wel met nogal opvallende uiteenlopende beloningen. Én in Klassen, de tv-documentaire, keken we met verwondering en waardering naar juffen en meesters en andere onderwijsgevenden. Ook hier hield waardering geen gelijke tred met beloning.

Bepalende factor voor beroepskeuze

Als we salariëring vooral willen baseren op ‘weging’ van de zwaarte van het werk – niet eenvoudig, maar niet bij voorbaat onmogelijk – dan kunnen we opleiding niet geheel buiten beschouwing laten. Doen we dat wel, dan vrees ik dat de vacatures in het voortgezet onderwijs alleen maar zullen toenemen. En de lerarentekorten zijn daar nu al dramatisch.

Allerlei onderzoeken laten zien dat hoogte van salaris een zeer bepalende factor is bij de beroepskeuze. Waarom een zwaardere en langere studie volgen, is dan een voor de hand liggende vraag voor wie zich aangetrokken voelt tot een baan in het onderwijs.

De vraag geldt zeker voor degenen die overwegen les te geven in de bovenbouw van het voortgezet middelbaar en hoger onderwijs. Mogelijk geldt dit in mindere mate voor ‘tweedegraders’ die alleen bevoegd zijn voor de onderbouw en een minder lange en – qua niveau – minder zware studie hoeven te volgen.

In dit verband verwijs ik naar de Finse oplossing: iedere onderwijsgevende volgt daar een universitaire opleiding zowel voor het basis- als voor het voortgezet onderwijs. In het basisonderwijs (voor 6- tot 16- jarigen ) bestaat er slechts één type leerkracht. En wat zien we? Een uitstekend functionerend onderwijssysteem zonder vacatures.

Juist over de kwaliteit van ons onderwijs is veel te doen. Zo klagen universiteiten soms over de gebrekkige taalbeheersing van aankomende studenten.

Het aanzien dat het verdient

Op talrijke fronten is er veel te verbeteren. Als het ons in de eerste plaats om onderwijskwaliteit gaat, dan dienen salariskwesties er een afgeleide van te zijn. Willen we de salarisverschillen tussen leerkrachten op basis- en middelbare scholen gladstrijken, dan moeten we dat koppelen aan bezinning op kwaliteit van opleiding, onderwijsresultaten en toelatingseisen voor studenten. Pas dan kan er van een geleidelijke ‘salarisaanpassing’ sprake zijn. Met als positief gevolg dat het vak van onderwijsgevende het aanzien krijgt dat het verdient.

Tot slot: hoe kan het dat in Finland ‘leerkracht’ een van de meest gerespecteerde beroepen is? Er is daar een run op opleidingen voor juf en meester. Die kwalificaties gebruik ik bewust, omdat ‘docent’ de vervangende aanduiding dreigt te worden voor ieder die lesgeeft, van meester, juf tot hoogleraar.

Of zou dat te maken hebben met het opleidingsniveau zowel van leerkrachten in het basis- als in het voortgezet onderwijs? Of met…? Laten we hopen dat het nieuwe kabinet ons onderwijs in al zijn geledingen doorlicht en wegen opent waarbij iedere betrokkene wel vaart.

Lees ook:

Het lerarentekort loopt op in de grote steden, vooral in Almere zijn de problemen groot

Het lukt nog niet om het grote lerarentekort in het basisonderwijs terug te dringen. In de grote steden, waar het tekort het grootst is, is de situatie er het afgelopen jaar alleen maar erger op geworden, blijkt uit nieuwe cijfers van het ministerie van onderwijs.

Gezocht: een minister die écht voor het onderwijs opkomt

De decentralisatie van het onderwijs ligt aan de basis van ons enorme lerarentekort, stelt AOb-voorzitter Tamar van Gelder.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden