Opinie

Geduldig kapitaal gezocht, niet te vinden op de beurs

Irene van Staveren Beeld Maartje Geels

Ondernemen vereist een goed idee, risicobereidheid, een afzetmarkt en kapitaal. Ook als je een dienstverlener bent en geen dure machines en technologie nodig hebt. Want je moet investeren. In technologie, marketing, personeel, nieuwe markten veroveren, en nog veel meer. 

Er zijn verschillende manieren om kapitaal aan te trekken. De langzame manier is sparen, lenen en afbetalen uit de winst. Dan bouw je beetje bij beetje eigen kapitaal op en hou je als ondernemer, familie of coöperatie honderd procent zeggenschap. De snelle manier is een beursnotering, want dan geef je in een keer aandelen uit en de verkoopopbrengsten daaruit vormen dan je kapitaal. Maar daarbij geef je zeggenschap uit handen aan de aandeelhoudersvergadering. En die wil grotendeels maar één ding: zo hoog mogelijke winst per aandeel. Want als het rendement per geïnvesteerde euro bij een ander bedrijf hoger ligt verkopen veel beleggers hun aandelen en kun je geen nieuw kapitaal meer aantrekken.

Je levert met een beursnotering dus niet alleen zeggenschap in over de bedrijfsstrategie in het heden maar ook over groei in de toekomst. Beleggers zijn vooral te porren voor je aandelen als het rendement ervan gunstig afsteekt bij dat van andere bedrijven. Niet op de lange termijn maar liefst dit jaar nog. En deze kortetermijndwang van de aandelenbeurs vormt steeds vaker een probleem voor de omslag naar een duurzame bedrijfsvoering. Want die vereist een lange tijdshorizon. Je moet vandaag investeren in je mensen en in het milieu en het rendement daarvan komt pas over jaren. Of vloeit niet terug naar het bedrijf maar naar de samenleving en de natuur als geheel. Minder plasticsoep bijvoorbeeld of terugkeer van insecten.

Aandelenbeurs in Frankfurt Beeld AFP

Een beursgenoteerd bedrijf kan moeilijk ontkomen aan het maximaliseren van de winst. Zodra het een aantal jaren weinig winst boekt ten gunste van betere arbeidsvoorwaarden voor de werknemers of van een beter klimaat wordt het genadeloos afgestraft door beleggers, van pensioenfondsen tot het beleggersclubje van economiestudenten. Toch zijn er bedrijven die niet buigen voor deze kortetermijndruk. Dat zijn bedrijven die doel en randvoorwaarden omdraaien. Zij stellen sociale en/of milieudoelstellingen voor hun bedrijf en leveren producten die daaraan bijdragen op een verantwoorde manier. Winst is voor zulke bedrijven de randvoorwaarde om dit te kunnen blijven doen. De investeerders in zulke bedrijven kiezen bewust voor een wat lager financieel rendement omdat zij sociaal en ecologisch rendement ook belangrijk vinden. Zoals er bij restaurants enkelen gaan voor slow food, gaan sommige investeerders voor slow capital. In beide gevallen gaat het er niet om snel de honger te stillen maar om bij te dragen aan een duurzamere wereld.

Hoe kom je aan geduldig kapitaal? Wachten op idealisten met geld? Beleggers proberen te overtuigen dat er meer is dan financieel rendement? Dat schiet echt niet op. En toch zijn er bedrijven die erin slagen om geduldig kapitaal aan te trekken. Omdat ze erin slagen om met hun sociale en ecologische doelstellingen alle andere ingrediënten voor elkaar te krijgen: gemotiveerd en loyaal personeel, producten en diensten die betekenisvol zijn, en klanten die bewust kiezen voor duurzaamheid. Dat trekt vervolgens het bijbehorende kapitaal aan.

Slow capital for sustainable business – ik geloof dat ik zonet voor het eerst van mijn leven een reclameslogan heb bedacht. Het wordt tijd om de beurs af te schaffen en veel platforms voor geduldig kapitaal te starten.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden