column

Geblinddoekt wandelen de Britten naar de uitgang, erop uit elkaar pootje te haken

Beeld Trouw

Hoe Brits wil je het hebben? Keurig geklede wandelaars, sommigen voorzien van paraplu en bolhoed, die de silly walk doen, het dwaze loopje van John Cleese uit Monty Python. Gestrekte benen, ernstige blikken, vastberaden nonsens. Heerlijke beelden, die ik gretig terugkeek. 

Ze kwamen echter niet uit Londen maar uit Boedapest, waar men een gezonde dosis absurditeit ook wel kan waarderen. Niet voor niets is hier een politieke partij die zich De Hond met Twee Staarten noemt en gratis bier en het eeuwige leven belooft.

In Groot-Brittannië kennen ze iets vergelijkbaars. Daar heet het brexit, en hoewel dat een zeer Britse onderneming is, is er iets merkwaardigs mee aan de hand: niets ervan is komisch, zelfs het geringste spoortje ironie ontbreekt. In volle ernst wandelen de Britten geblinddoekt naar de uitgang, luidkeels ruziënd over de juiste route, er steeds op uit elkaar pootje te haken op de weg naar glorie en vrijheid. Regering en parlement hebben zichzelf volstrekt belachelijk gemaakt – het is niet om aan te zien.

Dit was de democratie met de oudste papieren ter wereld, en daar waren de Britten niet weinig trots op. Maar het blijkt een systeem dat op een cruciaal moment door koppigheid dreigt vast te lopen. Het tweepartijenstelsel levert wel politiek spektakel op (‘order, order!’), maar geen verstandig bestuur, voor zover van bestuur überhaupt nog sprake is. Niet op dit punt, vrees ik.

Vrolijke boel

Als de brexit-chaos voorbij is, en dan hebben we het dus over de lange termijn, zouden de Britten misschien eens moeten denken over een evenrediger kiessysteem. Dat dwingt tot binnenlandse compromissen en kan de geesten wellicht rijp maken voor iets anders dan de ‘alles-of-niets’-strategie. Voor nu lijkt een no-dealbrexit bijna onafwendbaar, tenzij May de oppositie toch nog aan haar zijde weet te krijgen en het parlement na alle eerdere no’s alsnog instemt met het akkoord dat zij sloot met Brussel. Maar hoe het Verenigd Koninkrijk de EU ook verlaat, een vrolijke boel wordt het nooit.

Aan beide kanten zal economische schade worden geleden, en het ligt voor de hand dat die aan Britse zijde het grootst zal zijn. Een land alleen staat minder sterk dan een unie van 27. In politiek opzicht zijn de gevolgen misschien wel ernstiger. Niet alleen omdat de eenheid van Groot-Brittannië op het spel staat (let op de Schotten), maar ook omdat de brexit het internationale gewicht van zowel Londen als de EU verzwakt. In een wereld waarin ondemocratische landen als China en Rusland de boventoon voeren en Amerika onder Trump kiest tegen internationale samenwerking, is dat hoogst ongelukkig.

Enig lichtpuntje: voor de eenheid binnen Europa lijkt de brexit alleen maar bevorderlijk. Onder de burgers in de overblijvende lidstaten stijgt de waardering voor de EU en daalt de animo voor een eigen variant van de brexit; het Britse tumult werkt afschrikwekkend. Behalve dan op PVV en FvD, al stemde nexit-profeet Baudet dinsdag tegen een motie van Wilders om de EU per direct te verlaten. Verwarring compleet.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden