null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Gebedsgenezer Jan Zijlstra en collega’s zijn net iets te dicht langs mijn leven gescheerd

Alain Verheij schreef zaterdag in deze krant een bijzonder prachtig stuk over de overleden gebedsgenezer Jan Zijlstra, maar ik kreeg er wel ernstige hoofdpijn van.

Wat zo bijzonder was, was dat Verheij erin slaagde tegelijkertijd van binnenuit en van buitenaf waar te nemen, en zowel kritisch als ironisch en liefdevol te zijn. En dat terwijl het toch ging over een man die ‘voordat hij voor een zieke bad, onbeschaamd kon wijzen op de waarde van haar ring’ – er was een speciaal offerkistje voor sieraden.

Er kwamen veel reacties op het stuk; Jan Zijlstra was nogal een fenomeen in kerkelijk Nederland, en ook daarbuiten. Zelf reageerde ik ook, via Twitter: ‘Heel goed en knap gedaan, voor mij zwaar om te lezen, voor anderen nog zwaarder zie ik in de reacties. De schade die mensen werd aangedaan was groter dan dit stuk doet vermoeden, vermoed ik zomaar.’ Waarom was het zwaar voor mij? Omdat Jan Zijlstra en collega’s van hem net iets te dicht langs mijn leven hebben gescheerd. Ik heb dat allemaal verteld in mijn boek Donderdagmiddagdochter, en laat het hier verder rusten.

En die reacties van anderen dan? Ik citeer er twee, eveneens via Twitter. De eerste: ‘Het trieste van dit verhaal van Zijlstra is dat de mensen dachten genezen te zijn en daarom niet meer naar de dokter gingen. Hierdoor heb ik mijn neefjes en nichtje van nog geen 10 jaar huilend achter de kist van hun moeder zien rennen. “Ze zou toch beter worden”!!!’

De tweede: ‘Wijlen Zijlstra gaf mijn ernstig zieke moeder keer op keer valse hoop op genezing. Dwong haar nog méér geld af te staan, zei dat ze meer moest bidden en meer vertrouwen in God moest hebben. Ze overleed op 50-jarige leeftijd. Toen ze op sterven lag, kwam hij met tegenzin naar haar sterfbed. Hij weigerde de uitvaartdienst te verzorgen en heeft geen enkele nazorg verleend aan de nabestaanden. Ook niet aan mij als kind. Voor mij is hij altijd een valse profeet gebleven. Maar rust zacht, Jan.’

Ook niet-gelovigen grijpen in wanhoop elke strohalm aan

In deze reacties klinkt woede, en ik ken die woede. Ik zou er soms van willen worden genezen – misschien is dat zelfs wel een beetje gelukt –, maar soms ook helemaal niet; het komt mij dan voor als een uiterst gerechtvaardigde woede. Niet jegens de gelovigen, zij grijpen in hun wanhoop elke strohalm aan, net zo goed als niet-gelovigen dat kunnen doen. Veel van onze inspanningen zijn bezweringen van het lijden, niet alleen als we ziek zijn, ook als we ons overgeven aan het eindeloze genieten dat deze tijd van ons vraagt.

Ik heb ook zo mijn bezwaren tegen het lijden, maar meer nog tegen de illusie dat het lijden afwendbaar zou zijn. In Amsterdam fietste ik vroeger regelmatig langs een pinkstergemeente die boven de ingang de tekst ‘Stop met lijden’ had hangen. Dat er profeten zijn die hun volgelingen dergelijke opdrachten geven, kan ik moeilijk verdragen. Ik ontken niet dat zich in de wisselwerking tussen geest en lichaam veel wonderlijks kan afspelen, maar er is geen recept tegen de schaduw in ons bestaan. Sterker nog: zonder schaduw zouden we het licht niet kennen.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden