Opinie Vluchtelingen

Garandeer veilige havens in het Middellandse Zeegebied

Bootvluchtelingen wachten in de haven van Sicilië tot ze van boord kunnen. Beeld Reuters

Volgens VN-verdragen is de koopvaardij verplicht mensen uit zee op te pikken. Europese regeringen moeten dus zorgen dat drenkelingen snel van boord kunnen gaan, meent Annet Koster, directeur Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders.

De bootvluchtelingenproblematiek in het Middellandse Zeegebied duurt inmiddels al jaren. Maar tegenwoordig kan een koopvaardijschip met bootvluchtelingen aan boord meer moeite hebben hen te ontschepen. Dit door de huidige onwillige houding van Italië om vluchtelingen op te nemen. Maar ook de positie van Libië als land met een actieve kustwacht en een onveilige status zorgt ervoor dat een koopvaardijschip met bootvluchtelingen aan boord moeite kan hebben hen te ontschepen.

Wettelijk en moreel verplicht

Voorbij je opdracht als kapitein om een lading veilig naar een bestemming te vervoeren, ben je volgens de internationale, door Nederland getekende, VN-zeerechtverdragen wettelijk en moreel verplicht om hulp te verlenen aan mensen die op zee in nood verkeren. Zulke acties worden gecoördineerd door zogeheten Maritime Rescue Coordination Centers (MRCC’s) op het vasteland. Dat is belangrijk, want op zee kun je niet zomaar de hulpdiensten bellen.

Een redding van bootvluchtelingen is voor de hulpverlenende schepen een spannende aangelegenheid. Het kan zomaar voorkomen dat je tientallen of honderden mensen aan boord moet nemen, en dit moet je met een bemanning van gemiddeld maar dertien mensen in goede banen leiden. In 2017 werden vier Nederlandse koopvaardijschepen nog door de Internationale Maritieme Organisatie onderscheiden voor het redden van bijna duizend mensen.

Spanningen

De drenkelingen zijn vaak uitgeput en onzeker over hun toekomst, en hebben al lange tijd geen eten en drinken gehad. Hierdoor kunnen aan boord van het koopvaardijschip spanningen ontstaan. Dit werd pijnlijk zichtbaar toen in maart van dit jaar een Turks vrachtschip werd gekaapt door de zojuist geredde drenkelingen. Ze waren bang dat ze terug naar Libië werden gebracht.

Daarmee raken we precies het heikele punt voor de reders: veilige havens in het Middellandse Zeegebied zijn noodzakelijk om mensen zo snel mogelijk van boord te kunnen laten gaan. Het tijdig wegnemen van onzekerheid is belangrijk voor de veiligheid en het welzijn van de bemanningsleden, een andere verplichting voor reder en kapitein.

Reële zorg

“Is dit eigenlijk wel een reële zorg van de Nederlandse reders?”, vragen mensen in mijn omgeving soms. Dat is het zeker, vooral nu ook de EU-NAVFOR missie in het gebied alleen nog monitort vanuit de lucht en dus niet langer zelf op zee vaart. Ruim een jaar geleden werd een containerschip aangewezen door MRCC Rome voor de redding van ruim honderd bootvluchtelingen, maar het werd de toegang geweigerd tot Italië en Malta en moest enkele dagen op zee blijven afwachten in onzekerheid. Een situatie die je wilt voorkomen.

Dit leek een direct gevolg van spanningen tussen enerzijds Europese regeringen die het niet eens worden over een Europees immigratiebeleid en anderzijds hulporganisaties die zo veel mogelijk mensen in nood op zee proberen te redden. Deze verharde sfeer mag niet tot gevolg hebben dat koopvaardij-schepen maar moeten afwachten waar ze welkom zijn.

De beschikbaarheid van een veilige haven is een verantwoordelijkheid van zowel het MRCC als de vlaggestaat. Om een goede oplossing te vinden voor deze problematiek is het dan ook noodzakelijk dat Europese regeringen gezamenlijk zorgen dat in het Middellandse Zeegebied voldoende veilige havens beschikbaar zijn om de reddingsacties van de koopvaardij tot een goed einde te brengen.

Lees ook:

Kleine ngo’s gaan op de Middellandse Zee de strijd met Europa aan

Nu het beter weer is en migranten de oversteek naar Europa wagen, proberen hulporganisaties tegen de klippen op reddingsoperaties uit te voeren.

De VVD en de strijd tegen migranten

VVD-Kamerlid Jeroen van Wijngaarden is voor zijn partij tijdelijk woordvoerder ‘migratie en asiel’ en het lijkt erop dat hij de kunst van de hypocrisie nog niet helemaal onder de knie heeft. 

Sea Watch en Salvini voelen zich in de steek gelaten door Europa

Het reddingsschip van de Duitse hulporganisatie Sea Watch, met tientallen migranten aan boord, koerst richting de haven van Lampedusa. De kapitein hoopt de opvarenden daar na twee weken ronddolen aan de kant te kunnen zetten. Vooralsnog geeft Italië - en de rest van Europa- niet thuis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden