null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

‘Fuck that’, zei Biden over de verantwoordelijkheid jegens de Afghanen

Terwijl wanhopige Afghanen bij het vliegveld van Kaboel baby’s en peuters doorgaven naar voren, over de hoofden van de wachtenden heen, woedde in het Nederlandse parlement een fel debat over wie het wel of niet verdiende door ons te worden gered. Eén drama, twee werkelijkheden.

We kunnen niet iedereen opvangen die wel­eens een eitje heeft gebakken voor een Nederlandse militair, zei Joost Eerdmans, bang voor een tsunami van eierbakkers. Intussen spraken de bewindspersonen Bijleveld, Kaag en Broekers driftig langs elkaar heen.

Na wekenlang dralen zou er nu toch alles aan worden gedaan om tolken en andere medewerkers naar Nederland te halen. Maar vervolgens wrong Broekers zich in allerlei bochten om de niet-tolken strenger te beoordelen dan de tolken, dit vanwege onze ‘nationale veiligheid’. Pas na middernacht legde ze zich neer bij een motie van de Kamer.

Ik ga in dit kort bestek niet proberen alle verschillende werkelijkheden rond Afghanistan in een logisch verband te persen. Maar laat me een paar punten noemen. Om te beginnen de verzekering van Joe Biden dat er geen andere uitweg was om een ‘eeuwige oorlog’ te voorkomen. Dit wordt door militaire experts betwist. Met een voortzetting van de al drastisch gereduceerde militaire aanwezigheid was weliswaar geen eeuwige vrede bereikt, maar de Afghanen waren beter af geweest dan nu.

Proces van ongewoon lange adem is

Biden zei deze week dat ‘natie-opbouw’ nooit de bedoeling was geweest, maar dat was het wel degelijk. Als senator sprak hij zelf in 2001 over ‘wederopbouw’ en in 2003 zei hij dat het enige alternatief voor natie-opbouw ‘chaos’ was, waarvan ‘bloeddorstige krijgsheren, drugshandelaren en terroristen’ zouden profiteren. Nu kun je je afvragen of nation building überhaupt mogelijk is. Maar wie er aan begint, moet zich realiseren dat dit een proces van ongewoon lange adem is. Bovendien vraagt het om politieke en transculturele vaardigheden, wat weer iets anders is dan militaire vuurkracht.

De Amerikaanse auteur Sarah Chayes, die tien jaar in Kandahar woonde en werkte, stelt bitter vast dat de Amerikanen hun eigen noties van democratie en rechtsstaat al snel loslieten in Afghanistan. Ze hielden een ongeneeslijk corrupte regering overeind, een kliek die in de ogen van de bevolking net zo vijandig was als de Taliban: “De één slaat ons op de linkerwang, de ander op de rechter”.

De plotsklapse opmars naar Kaboel was niet zo plotsklaps

Daarnaast, zo beschrijft Chayes, bleef Washington gewoon bondgenoot met buurland Pakistan, dat via zijn militaire inlichtingendienst de Taliban groot maakte in de jaren negentig en ze ook nu weer op weg hielp naar de macht. De plotsklapse opmars naar Kaboel was niet zo plotsklaps.

Nederland participeerde in deze Amerikaanse werkelijkheid en werd door Biden voor het blok gezet: zijn aftocht was onze aftocht. “Fuck that”, zei Biden, toen diplomaat Holbrooke hem in 2010 wees op de Amerikaanse verantwoordelijkheid jegens de Afghanen. “We hebben hetzelfde in Vietnam gedaan. Nixon en Kissinger kwamen er ook mee weg.”

Belangrijk punt, lijkt me, voor de evaluatie.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden