Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Fouten maken is menselijk, maar wel fout

Opinie

Nelleke Noordervliet

Nelleke Noordervliet © Nelleke Noordervliet
Column

We weten er allemaal alles van. We zijn ervaringsdeskundigen op het gebied van zorg en onderwijs. De twee geldslurpers. We weten wat we willen, we weten hoe het moet, maar geld schijnt toch niet de oplossing te zijn: hoe meer erin gaat, hoe slechter het wordt. Wat helpt dan wel?

Zorg en onderwijs zijn de twee terreinen waarop we via de politiek invloed kunnen uitoefenen zonder dat we vastlopen in Europese regels en internationale verdragen. Dat scheelt. Bovendien hebben we een uitstekende basis. Veel gaat ook goed, maar onrustbarend veel gaat fout.

Lees verder na de advertentie

Ik heb het gezien en meegemaakt. Mijn schoonmoeder en mijn vader eindigden hun leven dement in het verpleeghuis. Ik was mantelzorger. De tehuizen stonden goed bekend. Mijn vaders ring verdween spoorloos en mijn schoonmoeder brak haar heup in een handgemeen met een andere patiënt. Dat kan toch gebeuren, nietwaar? Ja, dat gebeurt en we hebben er geen zaak van gemaakt. Mijn twee dochters, mijn kleindochter en ikzelf hebben in ernstige en minder ernstige mate geleden onder medische fouten en missers in de vorm van verkeerde diagnoses, slordige overdracht, laksheid en onkunde. Dat vind ik veel in één gezin.

Moedeloosheid en gemakzucht tegenover de macht van de bureaucratie is het verkeerde antwoord erop

Wat betreft onderwijs: in de loop van de jaren heb ik, net als iedereen, van nabij de worsteling meegemaakt van het onderwijs om mensen af te leveren met op zijn minst basiskennis van rekenen en taal. Maar er verscheen weer een rapport waarin staat dat het steeds minder lukt. De leraar lijdt onder werkdruk en dalende status. Stond hij vergelijkenderwijs vroeger op de hoogte van de kolonel in het leger, nu is hij sergeant. En of die net zo hoog worden gewaardeerd als vijftig jaar geleden is ook nog maar de vraag. Was de onderwijzer een halfgod, nu is hij voetveeg.

Nergens staan de mens en zijn geestelijke en lichamelijke gezondheid zo centraal als in zorg en onderwijs. Op geen enkel ander gebied is het resultaat zo afhankelijk van mensenwerk. We weten dat het leven eindig is en dat talenten ongelijk zijn verdeeld. In dat opzicht accepteren we een zekere willekeur van het lot. Maar binnen die beperkingen willen we het beste krijgen. Topzorg en toponderwijs zijn het zuivere ideaal, waar we niets aan af willen doen. Maar de kloof tussen ideaal en werkelijkheid is groot.

Zet de knop om

Hugo Borst en Adelheid Roosen willen in hun documentaire over De Leeuwenhoek in Rotterdam die kloof laten zien. Ze proberen in hun omgang met de bewoners het ideaal te benaderen, terwijl de kijker weet dat de praktijk er anders uitziet, ironisch genoeg juist in De Leeuwenhoek, zoals uit een spraakmakend artikel in Trouw bleek.

Dat het misgaat is menselijk, al te menselijk. Een onderwijzer met veel aandacht vragende leerlingen, een zieke thuis, en weer een nieuwe methode om in te voeren en over te rapporteren, is het zat, verliest zijn geduld en scheldt een veeleisende ouder de huid vol. Het hoort niet, maar zo gaat het. Een arts of een specialist met overvolle spreekuren en lastige telefoontjes is ook weleens moe en mist een cruciale lab-uitslag of stelt een te haastige en foute diagnose. Het hoort niet, maar zo gaat het. Hoeveel menselijks accepteren we? Is 'sorry' genoeg? Nee, dat is het minimum.

Zorg en onderwijs zijn reuzen op lemen voeten in trage beweging gehouden door een verstikkende bureaucratie en talloze elkaar tegenwerkende instanties. Bureaucratie bezit geen andere ambitie dan de regels. Besturen en directies, artsen, verzorgenden, leraren en onderwijzers, haal je ambitie niet uit de regels, wijt je frustratie niet aan de regels, schuif je verantwoordelijkheid niet af op de omstandigheden. Fouten maken is menselijk, maar wel fout. Moedeloosheid en gemakzucht tegenover de macht van de bureaucratie is het verkeerde antwoord erop.

In Nederland worden ambitie en excellentie niet erg gewaardeerd. Iedereen op een kluitje in het midden is goed genoeg. Daar moeten we mee ophouden. Zet de knop om. Haal het beste uit jezelf en help elkaar daarbij. Het klinkt machteloos van mijn kant. En makkelijk vanachter mijn computer. Doe het zelf maar eens. Precies. Doe het met elkaar.

Nelleke Noordervliet, schrijfster van veelgelezen romans, geeft wekelijks haar visie op de actualiteit. U vindt het via trouw.nl/nellekenoordervliet.

Lees ook: Borst en Roosen zijn in De Leeuwenhoek de lieve Geer & Goor

Om maar meteen met de clou te beginnen: nee, er waren geen blauwe plekken te zien bij de ouderen in verpleeghuis De Leeuwenhoek. Er klonk geen geschreeuw.

Deel dit artikel

Moedeloosheid en gemakzucht tegenover de macht van de bureaucratie is het verkeerde antwoord erop