OmbudsmanEdwin Kreulen

Foto's van drukte in coronatijd? Beperk de turbokracht van de telelens

Het lijkt heel druk op het strand op de foto die Trouw daags na de warme Hemelvaartsdag op de voorpagina zet. Die foto is vast van vorig jaar, denken lezers. Over fototechniek en de coronaregels.

Scheveningen op Hemelvaartsdag, vier 's middags, bekeken door eene telelens. In de krant is het bovenste gedeelte, met de strandtenten, van de foto afgesneden.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Drie uur eerder, met een andere lens.Beeld Phil Nijhuis

De kwestie

Op vrijdag 22 mei brengt de krant nieuws over de grote drukte in parken en op het strand de dag daarvoor, toen het Hemelvaart was. Op de foto binnenin, genomen in de Haagse paleistuin, lijken mensen afstand van elkaar te nemen, zoals de coronaregels voorschrijven. Op de voorpagina staat een overzichtsfoto van een strand. Die is met een telelens schuin van bovenaf genomen, zodat op de voorgrond te zien is dat de meeste mensen of groepjes afstand van elkaar houden. Maar hoe verder weg de lezer kijkt, hoe dichter de strandbezoekers op elkaar zitten en dus de regels lijken te schenden. Waar en wanneer de foto is genomen, staat er niet bij.

De standpunten

Tien lezers mailen te twijfelen of de foto wel de dag daarvoor in Nederland is genomen. Hun toon varieert van een vraag om informatie tot stevige kritiek: Trouw brengt met deze oude foto ‘nepnieuws’ en houdt de lezer voor de gek. Het is toch verdacht dat plek en datum niet worden genoemd, zeggen verschillende inzenders.

Toch is het echt Scheveningen tijdens Hemelvaart dit jaar, zegt de dienstdoend vormgeefster van het nieuwskatern. Ze vertelt hoe op de feestdag steeds meer berichten binnenkwamen van grote drukte. De fotograaf van het Haagse park was ook in Scheveningen geweest, maar zijn beelden lieten een nog redelijk rustig strand zien. Daarom koos ze na overleg met de eindredactie voor ander beeld op de voorpagina, dat deze drukte beter in beeld bracht.

Ze koos niet voor beelden die werden aangeboden vanuit een Amsterdams park. “Daar ging de fotograaf op ooghoogte staan met de mensen en fotografeerde hij met een telelens”, zegt de vormgeefster. Dat levert optisch bedrog op: mensen die een stuk achter elkaar staan, lijken vlak bij elkaar te staan. De foto die persbureau Hollandse Hoogte aanbood van het Scheveningse strand had dat nadeel volgens haar minder. “Je ziet vooraan dat mensen afstand houden. De drukte was opvallend en paste bij het nieuws.” Wel betreurt de vormgeefster dat ze geen ruimte maakte voor een fotobijschrift. “Dat doen we op de voorpagina niet vaak, maar het had hier gemoeten. Ik kan me voorstellen dat mensen twijfelen aan deze foto.”

De dienstdoend fotoredacteur waarschuwde de dag voor plaatsing al voor mogelijke kritiek op de telelens en blijft het oneens met de keuze. “Je moet als krant zo veel mogelijk laten zien hoe het echt was, niet wat je zelf wilt zien. Het was druk, maar veel mensen hielden afstand. Ze zijn niet gek. Deze foto geeft geen goed beeld. Het strand is daar toch niet afgesloten door de politie?”

De foto is van een ervaren nieuwsfotograaf. Hij ging ‘op goed geluk’ de pier op in Scheveningen. “Ik wist ook niet wat ik zag”, zegt hij achteraf. Om het hele strand in beeld te krijgen, moest hij wel de telelens gebruiken, daarom lijken mensen op de achtergrond dicht bij elkaar te zitten. De fotograaf die het veel rustiger strand in beeld bracht, was er drie uur eerder. “Toen was het nog drukker aan het worden. Hij gebruikte bewust geen telelens. “Ik probeer zoveel mogelijk met de standaardlens te werken, die aansluit bij wat mensen zelf zien.” 

Oordeel

Het is begrijpelijk dat de redactie aan het einde van Hemelvaartsdag, gewaarschuwd door steeds meer berichten over drukte, op zoek ging naar een ander strandbeeld dan te zien was aan het begin van de middag. De kracht van de gekozen foto is dat de grote drukte bij Scheveningen, en daarmee het nieuws van de dag, indringend worden verbeeld.

Een bijschrift met tijdstip en plaats had hier de lezer minder snel op het verkeerde spoor gebracht. Dat enkelen direct denken aan ‘nepnieuws’, illustreert het soms emotionele debat over deze regels en onze gezondheid. Maar ook deze keer blijkt dat de lezers echt wel vertrouwen in de krant kunnen stellen. Toch had ook de uitsnede van de foto anders gemoeten. Op de eerste tientallen meters wordt accuraat in beeld gebracht dat het druk is, maar mensen redelijk afstand houden. Die laatste nuance verdwijnt verder weg. De foto is terecht van bovenaf al ‘afgesneden’ waarbij de illusie van enorme drukte deels verdwijnt. Dat had nog een tandje meer gemoeten, ook nu lijkt het alsof strandbezoekers bovenin op elkaar geplakt zitten. In een tijd waarin anderhalve meter cruciaal is, moet de redactie extra waken voor de kracht van de telelens.

Nederlands strand?

Bij het verhaal over de drukte dat direct op Hemelvaartsdag op de site wordt geplaatst, is de foto geplaatst die is gemaakt kort na het midddaguur. Het lijkt daarop een stuk rustiger dan op de krantenfoto.

Een enkele lezer heeft dezelfde drukke middagfoto aangetroffen op de site van de Amerikaanse nieuwszender CNN en vermoedt dat het gaat om het strand in Barcelona. Het strand lijkt on-Nederlands, vinden ook andere lezers. De foto werd inderdaad op de CNN-site geplaatst, maar net als bij Trouw zonder bijschrift. Daaronder staat een strandfoto uit Barcelona: dat verklaart de verkeerde indruk bij een van de lezers. De foto lijkt ook minder op een Nederlands strand omdat de strandtenten, in het origineel rechtsboven, er zijn afgesneden. Daardoor geeft de foto wel weer een eerlijker beeld, het strand in de verte waar de badgasten op elkaar geplakt zijn zit er niet bij.

Trouw-Ombudsman Edwin Kreulen bespreekt iedere week ­ de ­werkwijze van de redactie. Heeft u een kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

Discussie rond de telelens

De discussie over fotografie en de anderhalve-meter regel speelt ook in andere landen. Zo laat een Deense krant zien hoe mensen (frontaal gefotografeerd) vlak achter elkaar lijken te staan, terwijl ze meters achter elkaar staan, zoals op de foto van de zijkant is te zien. Ook in Californië wordt de vraag opgeroepen of een strand zo druk lijkt omdat er echt veel mensen waren, of vanwege de aanpak van de fotograaf. https://petapixel.com/2020/05/02/controversial-photo-of-crowds-on-ca-beach-was-shot-with-a-telephoto-lens/. Dezelfde discussie speelt in het Verenigd Koninkrijk

Corona in de krant: een overdaad kan voor angst zorgen

Moet Trouw de lezers het zwartste coronascenario blijven schetsen inclusief dagelijkse sterftecijfers of juist waken voor aanjagen van angst en zelfs onverschilligheid? Twee mediawetenschappers kijken mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden