null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Fictie: hoe Polen en Hongarije zich zorgen maken om de rechtsstaat in Nederland

De Poolse regering maakt zich grote zorgen over het functioneren van de rechtsstaat in Nederland. In Warschau wordt gewezen op ‘een aanhoudende stroom van berichten’ die duiden op een ‘fundamenteel tekortschieten van het Nederlandse parlement, de rechtspraak en het overheidsapparaat’. De rechten van de burgers, zoals vastgelegd in Europese verdragen, staan er onder grote druk, aldus regeringswoordvoerder ­Jerzy Urban.

In goed overleg met Hongarije, waar ook onrust bestaat over de Nederlandse koers, is Polen van plan een procedure aan te spannen bij het Europese Hof, hetgeen uiteindelijk kan leiden tot sancties tegen Den Haag. “Voor ons zijn strafmaatregelen geen doel in zichzelf”, zegt Urban in de krant Nowa Rzeczpospolita, “maar de EU is in de eerste plaats een waarden­gemeenschap, en als die op losse schroeven wordt gezet, rest ons niets anders dan de juridische weg.”

Bij Brussels overleg hebben leden van het Poolse kabinet hun Nederlandse collega’s herhaaldelijk aangesproken op de gebrekkige naleving van de burgerrechten in hun land, maar tot verbetering leidde dat niet. “We kregen te horen dat Nederland een pijler is van de Europese beschaving en een lange traditie kent van vrijheid en recht. Het zou gaan om een onwijs gaaf land”, aldus een Poolse bewindsman die liever anoniem wil blijven. Dat de onvrede over de Nederlandse opstelling – waarnemers spreken van ‘stinkende hooghartigheid’ – nu wordt omgezet in formele stappen, is te danken aan een reeks van zwaarwegende rapporten, die uiterst kritisch zijn over de toestand in Nederland.

“Dit zijn geen grappen meer”, aldus regeringswoordvoerder Urban. Hij wijst in de eerste plaats op het rapport van de Raad van Europa, waarin wordt geconcludeerd dat verregaande hervormingen nodig zijn in de Nederlandse wetgeving, uitvoering en rechtspraak. Dit om te voorkomen dat het leven van nog meer burgers verwoest wordt door overheidsoptreden, zoals in de zogeheten toeslagenaffaire. Het ontbreekt aan redelijkheid en billijkheid, terwijl dat basisprincipes moeten zijn van openbaar bestuur. “Elke vergelijking gaat natuurlijk mank”, zegt ­Urban, “maar wij ontkomen er toch niet aan te denken aan de duistere periode die ons eigen land heeft doorgemaakt. Wij weten wat het ­betekent om een ondoordringbare bureaucratie te hebben.”

Het vertrouwen dat Den Haag uit zichzelf zal overgaan tot herstel van de rechtsstaat, is in Warschau sterk gedaald door intern-Nederlandse rapporten, zoals van de Nationale Ombudsman en de Raad voor de Rechtspraak. De aanbevelingen van de ombudsman worden ‘gewoon niet toegepast’, zegt hij zelf. Bovendien is volgens hem de hele politiek in ­Nederland aangetast: “Vanaf 2005 heeft de politiek op een bepaalde manier naar de burger gekeken, als potentiële fraudeurs. Dat is echt in allerlei wisselende coalities de breed gedragen praktijk geweest.”

De Poolse regering betreurt het te zien hoe Nederland dreigt af te glijden, zo wordt in Warschau benadrukt. “Onze kritiek is die van een vriend”, aldus Urban. “Nog is Nederland niet verloren.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden