null

OpinieRechtsstaat

Ferd Grapperhaus is wel jurist, en kijk wat er onder zijn ministerschap met Justitie is gebeurd

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft straks geen jurist als minister. Maar of dat erg is? Onder jurist Ferd Grapperhaus handelde het ministerie veelvuldig onwettig jegens burgers, aldus jurist Christiaan Roorda.

Christiaan Roorda

Drie niet-juristen zwaaien in het nieuwe kabinet de scepter over justitie en veiligheid, rechtsbescherming en asiel/migratie. De minister die het ministerie van justitie en veiligheid leidt, Dilan Yeşilgöz, studeerde sociaal-culturele wetenschappen. De minister voor rechtsbescherming, Franc Weerwind, voltooide bestuurskunde in Leiden. En staatssecretaris Eric van der Burg (asiel/migratie), deed acht jaar rechten maar heeft zijn studie niet afgemaakt. Alle drie geen jurist. Maar is dat erg?

De vorige minister, Ferd Grapperhaus, is wel jurist. En kijk wat er onder zijn ministerschap is gebeurd. Bij asielzoekers werd tot voor kort de smartphone volledig uitgelezen en gekopieerd, zo meldde de NRC eind vorig jaar. Men zocht naar aanwijzingen voor jihadisme en andere strafbare feiten. Vorige maand kwam de politie erachter dat dit niet mocht. Op een smartphone staan enorm veel gegevens: als je die allemaal verzamelt, krijg je een compleet en indringend beeld van iemands persoonlijk leven.

Een erkenning dat hij jarenlang fout zat

De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) verzamelt al jaren persoonsgegevens van burgers, ook via politie en inlichtingendiensten. Toen dit onwettige optreden uitkwam, besloot Grapperhaus snel een wet te maken om deze bevoegdheden alsnog te regelen. Een groot deel van de NCTV-activiteiten is opgeschort. Een erkenning dat hij jarenlang fout zat.

Om ondermijning tegen te gaan werken politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, IND en Belastingdienst samen om geautomatiseerde persoonsgegevens uit te wisselen. Het gaat niet om verdenking van strafbare feiten, maar om risico-signalen: vage aanwijzingen dat er iets aan de hand zou kunnen zijn. Dat kunnen anonieme tips zijn. En daar is – opnieuw – geen wettelijke grondslag voor. Grapperhaus was al jaren bezig een wet tot stand te brengen die dit alsnog regelt. Intussen worden die persoonsgegevens gewoon uitgewisseld.

Kennelijk is dat de stijl van het ministerie dat de rechtsstaat moet bewaken: grondrechten van burgers inperken zonder wettelijke bevoegdheid. Pas als het uitkomt, wordt er een wet ondergeschoven. Dat Grapperhaus jurist is, blijkt dus geen garantie dat hij de rechtsstaat serieus neemt. Het gaat er blijkbaar niet om dat juristen het ministerie leiden, maar dat bewindsdlieden constitutioneel besef hebben. Dat ze de democratische rechtsstaat respecteren – jurist of niet.

Lees ook:

Felle kritiek op wet over bevoegdheden Nationaal coördinator terrorismebestrijding

De Autoriteit Persoonsgegevens, de privacytoezichthouder van de overheid, heeft scherpe kritiek op het plan van het kabinet om de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) meer bevoegdheden te geven.

NCTV waarschuwt voor jonge rechts-extremisten die uit zijn op een rassenoorlog

Een nieuwe generatie rechts-extremisten komt online met het zogeheten accelerationisme in aanraking, meldt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden