null Beeld

OmbudsmanEdwin Kreulen

Facebook blokkeert een lezer die een Trouw-artikel over corona deelt. Wat is er aan de hand?

Nepnieuws over een coronamedicijn in Trouw? Een ouder stuk op de website blijkt niet bekeken door de redacteur die er het meeste van afweet.

De kwestie

“Ik deel een artikel uit Trouw op Facebook, en meteen blokkeert die website mij voor een maand”, meldt een lezer begin deze maand. Het gaat om het artikel ‘Volgens een nieuwe Amerikaanse studie helpt malariamiddel toch tegen corona’. Tientallen mensen stuurden dit artikel vorige maand rond, ook PVV-Kamerlid Fleur Agema leek ernaar te verwijzen. Wat meldt dit artikel? Amerikaanse onderzoekers ontdekten dat coronapatiënten die hydroxychloroquine kregen, zoals dit middel heet, opvallend vaker opknappen dan mensen die het niet kregen.

Wie nader kijkt, ziet dat het artikel op 3 juli 2020 alleen op de website van Trouw verscheen. Anderhalve maand daarvoor, op 23 mei, meldde de buitenlandredactie op de website en in de krant dat dit medicijn niet werkt tegen corona, op gezag van wetenschappelijk tijdschrift The Lancet. Die mededeling herhaalde de redacteur wetenschap op 20 juni van dat jaar en 2 januari dit jaar in de papieren krant, waarbij hij de eerste keer een viroloog liet uitleggen waarom ‘dit te verwachten was’. Wie begin september van dit jaar het oude webartikel bekijkt, krijgt dat niet mee.

De standpunten

De boodschap in dit oudere webartikel sluit aan bij wat coronasceptici zeggen: dit medicijn werkt prima, ondanks wat overheid en media ons willen doen geloven, en daarom zijn vaccins en strenge maatregelen niet nodig.

De wetenschapsredacteur wijst erop dat dit onderzoek niet deugdelijk was uitgevoerd. Het was goed mogelijk dat minder zieke patiënten, die toch al zouden opknappen, juist het malariamiddel hadden gekregen. De Amerikaanse onderzoekers kondigden eind vorig jaar een verbeterd onderzoek aan, maar daar kwam het niet van. De wetenschapsredacteur wijst op een onderzoek gepubliceerd in november, ook in The Lancet, dat nog maar eens duidelijk herhaalde dat het malariamiddel niet werkt. Hij berichtte daarover niet in de krant, omdat hij de boodschap niet nieuw vond. Hij wist namelijk niet dat het ‘tegendraadse’ onderzoek in juli de website had gehaald. Volgens hem was toen al duidelijk dat het niet goed in elkaar zat en had het bericht beter helemaal niet geplaatst kunnen worden.

De chef digitaal vertelt dat de internetredactie het bericht op de site plaatste in een tijd waarin er veel behoefte was aan coronanieuws. Het ging om een tekst van een persbureau, een bron die zijn redactie helaas is vergeten te melden, zodat het nu een oorspronkelijk bericht lijkt van Trouw zelf. Juist vanwege de betrouwbare bron kan hij zich voorstellen dat de internetredactie geen duidelijke redenen had te twijfelen aan dit onderzoek.

Was die twijfel er wel geweest, dan had zijn redactie vermoedelijk overlegd met de wetenschapsredacteur. Bovendien staat duidelijk in het bericht dat ander onderzoek zegt dat het middel niet werkt en voegde de onlineredactie een linkje toe naar het eerdere Trouwartikel over The Lancet. Het artikel kwam laat in de avond bij de onlineredactie, overleg is op die momenten lastiger.

Op voorstel van de chef digitaal tikt de redacteur wetenschap een nuancering van dit webartikel, die sinds afgelopen dinsdag boven deze tekst staat. Facebook is onbereikbaar voor uitleg.

Oordeel

De redactie kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de manier waarop mensen vanuit hun belang of visie oudere Trouwartikelen laten circuleren. Wie goed leest, ziet dat het hier om een ouder artikel gaat. Wie dat niet wil, is niet te overtuigen.

De redactie is wel aanspreekbaar op het feit dat de website en de papieren krant ruim een jaar lang een tegenovergestelde boodschap brachten. Want het webartikel wekt, ondanks de verwijzing naar eerder onderzoek, de indruk dat het middel toch werkt. Het pleit voor de nieuwsalertheid van de internetredactie dat deze tegendraadse boodschap snel opviel. Maar juist vanwege de opvallende conclusie was het beter geweest dit met meer voorbehoud te brengen en om de wetenschapsredacteur te raadplegen of te informeren. Het zou mooi zijn als deze laatste iets van zijn sceptische houding tegenover ‘opzienbarend’ onderzoek met de internetredactie zou delen.

Het is te prijzen dat internetredactie en wetenschapsredacteur na de melding deze maand met de aanpassing van het artikel snel een pleister plakten op deze wond. Maar leg voor de toekomst met meer samenwerking een steviger steunverband aan.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een rubriek als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden